20 juli 2022

Nummer 1.171-1.172

Canadese aboriginals hopen op pauselijke excuses

Paus Franciscus brengt van 24 tot 29 juli een bezoek aan Canada. Voor de inheemse volkeren is de komst van de paus psychologisch en spiritueel van groot belang. Ze hopen op formele excuses aan de families van kinderen die op residentiële scholen het slachtoffer werden van verschillende vormen van misbruik en op excuses aan alle mensen van de zogenaamde First Nations.

 

Karlijn Demasure

cover Nummer 1.171-1.172
Afbeelding
Canadese aboriginals  hopen op pauselijke excuses
Vertegenwoordigers van de Canadese inheemse bevolking brachten eind maart een bezoek aan het Vaticaan om de reis van de paus naar Canada voor te bereiden. © rr

Toen in mei 2021 aan de voormalige Kamloops Indiaanse Residentiële School in Brits Columbia 200 anonieme kindergraven ontdekt werden, ging er een schokgolf van verontwaardiging en ongeloof door Canada. Er waren voordien wel geruchten over grote kindersterfte in de voormalige residentiële scholen, maar tot dan toe waren daar geen bewijzen voor gevonden. Er waren slechts verhalen van ouders over kinderen die nooit meer thuiskwamen.

De residentiële scholen ontstonden in Canada al aan het eind van de 19de eeuw, maar de meeste werden opgericht nadat in 1920 de algemene schoolplicht werd ingevoerd. De laatste school sloot in 1996. De residentiële scholen waren religieuze scholen die door de regering werden gefinancierd om de autochtone (aboriginal) kinderen te assimileren in de Euro-Canadese cultuur. De British North America Act (1867) en de uitvoering van de Indian Act (1876) maakten de regering verantwoordelijk voor het onderwijs van de aboriginal jeugd. In de praktijk werden de scholen echter beheerd door de christelijke kerken: de anglicaanse, de katholieke, de methodistische, de presbyteriaanse en de Verenigde Kerk (The United Church). De katholieke kerk had 60 procent van de scholen onder haar hoede. 150.000 aboriginal kinderen verbleven in die scholen, nadat ze vaak onder dwang uit hun oorspronkelijke omgeving werden gehaald.

Trauma’s

Veel kinderen werden getraumatiseerd doordat ze jarenlang bij hun ouders weg waren, hun taal niet mochten spreken en zagen hoe hun geloof en cultuur werden veracht. “Dood de indiaan in het kind” was de opdracht van de opvoeders. Christelijke religieuze praktijken werden de kinderen opgedrongen ter vervanging van de spiritualiteit die zij van hun voorouders hadden geërfd. Daarom sprak de Waarheids- en Verzoeningscommissie in 2015 van een “culturele genocide”. Bovendien werden de scholen ontoereikend gesubsidieerd, waardoor de kinderen onvoldoende gevoed werden. Er was ook een gebrek aan medische zorg en de scholen werden – niet onbelangrijk in het noorden – te weinig verwarmd. Door die verwaarlozing waren de kinderen gevoelig voor ziektes zoals bijvoorbeeld tuberculose. Velen stierven. Bovendien werden ze vaak het slachtoffer van excessieve fysieke discipline: ze werden zwaar mishandeld, geketend of opgesloten en een aantal onder hen werd ook seksueel misbruikt.

Bisschoppen

De katholieke bisschoppen van Canada hebben in dat verband op 24 september 2021 een brief met hun verontschuldigingen gepubliceerd. Zij erkennen daarin de verschillende vormen van misbruik en boden hun “oprechte verontschuldigingen” aan: “Wij erkennen het ernstige misbruik dat werd gepleegd door sommige leden van onze katholieke gemeenschap: fysiek, psychologisch, emotioneel, spiritueel, cultureel en seksueel. Wij erkennen ook met droefheid zowel de historische feiten als de trauma’s die gevolgen hebben voor de volgende generaties. We erkennen de consequenties van het lijden en de uitdagingen waarmee inheemse volken tot op de dag van vandaag geconfronteerd worden”. Die verontschuldigingen werden enerzijds toegejuicht, anderzijds als “te laat” beschouwd. De ontdekking van de ongemarkeerde graven dateerde immers al van mei van dat jaar. Bovendien had The United Church al 35 jaar eerder excuses aangeboden, net zoals de anglicaanse kerk dat deed in 1993 en in 2019. Positief is de erkenning door de Canadese bisschoppen van het intergenerationele karakter van het trauma. De gevolgen van een zwaar trauma blijven immers wegen op de volgende generaties. Ook beloofden de bisschoppen samen te werken met de autochtone bevolking om een pastoraal bezoek van de paus aan Canada mogelijk te maken.

In een eerste fase is een afvaardiging van de aboriginal bevolking naar Rome getrokken. In Canada verwijst de term “aboriginal” naar de oorspronkelijke volkeren van Noord-Amerika en hun nakomelingen. De term omhelst de First Nations (ook bekend als Indianen, Amerindianen), de Métis (mensen van gemengde afkomst die zowel Europese als aboriginal voorouders hebben) en de Inuit (volkeren die in het hoge noorden wonen). Vertegenwoordigers van de drie groepen vertrokken naar Rome in de week van 28 maart om er door paus Franciscus ontvangen te worden. Franciscus verwelkomde de delegaties eerst afzonderlijk, om hen daarna gezamenlijk toe te spreken in een audiëntie die live werd gestreamd. Op 1 april bood de paus zijn verontschuldigingen aan in een ontmoeting met de vertegenwoordigers van de drie groepen, waarbij hij vergiffenis vroeg aan zowel God als de slachtoffers.

Het verzoek om vergeving werd goed ontvangen, maar alsnog als ontoereikend beschouwd. De aboriginal volkeren verwachten een erkenning van het aangerichte leed en een vraag om vergeving op Canadees grondgebied, op de plaats waar het misbruik gebeurde en tegenover de families en gemeenschappen die geleden hebben onder het systematische misbruik. De opvatting van vergeving bij de aboriginal volkeren verschilt toch wat van de traditionele katholieke opvatting. In de katholieke kerk wordt het vragen om vergeving meestal gezien als het einde van een psychologisch en spiritueel proces. Het sacrament van de verzoening vraagt om berouw, het opbiechten van de zonden, boetedoening en het vaste voornemen niet opnieuw in de zonde te vervallen. Ten slotte krijgt men de absolutie. Men vraagt dus God om vergeving en over het algemeen besteedt noch de biechteling noch de biechtvader veel aandacht aan degene die geleden heeft onder de opgebiechte zonden.

Formele excuses

Aboriginal volkeren zien het vragen om vergeving als een van de stappen in een proces dat hooguit net begonnen is. Natan Obed, de vertegenwoordiger van de Inuit op de bijeenkomst in Rome, verklaarde na de pauselijke verontschuldiging dat die een stukje van de puzzel was in het grotere plaatje van het proces van waarheid, gerechtigheid, herstel en verzoening. Cassidy Carron, de vertegenwoordiger van de Métis, sprak in dezelfde zin en noemde de verontschuldiging “een stap voorwaarts”. De verontschuldiging maakt het volgens haar mogelijk verder te gaan op de weg naar genezing en ervoor te blijven strijden dat woorden gevolgd worden door daden. De volgende stap, zei Gerald Antoine, die de delegatie van de First Nations leidde, is de visite van de paus aan Canada om er formeel excuses aan te bieden aan de families en alle mensen van de First Nations. Voor de inheemse volkeren is dat bezoek bijgevolg op psychologisch en spiritueel niveau van enorm belang. III

Lees meteen verder

Ga naar archief