6 juli 2022

Nummer 1.169-1.170

“Het onderscheid tussen begrijpen en verontschuldigen is belangrijk”

Voor zijn carrière als hoogleraar aan de universiteit van Sydney was Jake Lynch ruim 20 jaar journalist in Groot-Brittannië. Hij maakte de ins and outs mee van de Britse politiek. Nieuws is meer dan slechts een weergave van feiten, ontdekte Lynch. Journalisten kunnen door hun berichtgeving bijdragen aan zowel vrede als oorlog, legt hij uit in Tertio nr. 1.169-70 van 6/7/’22. Vandaag verricht hij baanbrekend onderzoek in de vredesjournalistiek.

Kelly Keasberry

cover Nummer 1.169-1.170

Toen de Golfoorlog in 1991 volop woedde, was Jake Lynch junior producer bij de BBC. Een tijd van veel vergaderingen en discussies, maar de interessantste perspectieven haalden zelden de krantenkoppen. Lynch zette daar vraagtekens bij. Een antwoord kwam in de vorm van een ontmoeting met de Noorse socioloog Johan Galtung, de voornaamste grondlegger van de vredes- en conflictstudies. Geïnspireerd door diens ideeën begon Lynch over vredesjournalistiek te schrijven en ontmoetingen met andere journalisten te organiseren. Vervolgens ontwikkelde hij trainingen voor redacteurs en verslaggevers in door conflicten geteisterde ontwikkelingslanden. Zijn werk trok de aandacht van onderzoekers en zo belandde Lynch uiteindelijk in de academische wereld.

In uw boek Peace Journalism (2005) stelt u dat het merendeel van de berichtgeving over conflicten onbewust geweld aanwakkert. Wat gaat er mis?

“Een hardnekkig patroon is dat er in berichtgeving zelden aandacht wordt besteed aan de beweegredenen van beide conflicterende partijen. Maar als bepaalde partijen geen redenen voor hun handelen lijken te hebben, schijnen ze onredelijk. En als ze onredelijk zijn, heeft het geen zin nog verder met hen te onderhandelen of naar overeenstemming te streven. Het enige dat dan overblijft, is een evenwicht tegen hen te vormen. Dat zien we nu in de berichtgeving over de Oekraïnecrisis. De diagnose van het probleem en de verklaring van de oorzaken lijken allemaal te zijn vervat in het idee van de gekke, slechte Vladimir Poetin. De oplossing is om hem te bestrijden. Zo blijft de journalistiek onbewust en ongewild conflictpartijen de hand reiken en kunnen conflicten escaleren.”

Hoe kijkt u terug op de Brexit? Zou die er überhaupt zijn geweest als de Britse media een evenwichtige kijk op de zaken hadden geboden?

“Aan vroegere referenda, zoals het abortusreferendum in Ierland in 2018, ging een lang proces vooraf waarbij burgercomités meedachten over het kaderen van de kwestie. Er werd een algemeen aanvaarde informatiebron verstrekt die de relevante feiten uiteenzette. Zulke omstandigheden dragen bij aan een goed referendum en aan een geïnformeerde keuze. Het Brexitreferendum was in alle opzichten het tegenovergestelde. Er was geen gemeenschappelijke informatiebron waarover consensus bestond, en terwijl het werd geacht een raadgevend referendum te zijn, behandelden de Britse media het referendum als een algemene verkiezing. Journalisten gedroegen zich alsof alles wat door beide partijen werd gezegd, van gelijke waarde en van gelijk belang was, mits het ene standpunt maar in evenwicht werd gehouden door het andere. Voor de feitelijke verslaggeving namen ze geen verantwoordelijkheid.”

Abonneer of vraag een proefnummer via www.tertio.be

“Als we ons bewust zijn van de vele lagen die de werkelijkheid construeren, dan kunnen we nog altijd een grens trekken en stellen dat de Russische acties onaanvaardbaar zijn, terwijl we toch de diepere redenen van het conflict begrijpen”, stelt Jake Lynch.  © University of Sydney
Afbeelding
“Het onderscheid tussen begrijpen en verontschuldigen is belangrijk”

Lees meteen verder

Ga naar archief