29 juni 2022

Nummer 1.168

“Verzoening vraagt inspanning”

Paus Franciscus plande een reis naar Congo en vervolgens Zuid-Soedan, maar moest die wegens gezondheidsproblemen voor onbepaalde tijd uitstellen. Zuid-Soedan is de jongste staat ter wereld. Sinds enkele jaren is het er rustiger, maar het land staat voor grote uitdagingen. Tertio maakt de balans op met bisschop Paride Taban, bezieler van Kuron Peace Village.

Toon Lambrechts

cover Nummer 1.168
Afbeelding
“Verzoening vraagt inspanning”
“In opleidingscentra kunnen jonge mannen zelf geld verdienen zodat ze het vee voor de bruidsschat niet hoeven te roven”, schetst bisschop Paride Taban een nijpende problematiek. © PAX archief

Zuid-Soedan verwierf in 2011 de onafhankelijkheid van Soedan na een slepende oorlog die 2,5 miljoen mensen het leven kostte. 2 jaar later brak er een burgeroorlog uit tussen aanhangers van Salva Kiir en die van zijn tegenstrever Riek Machar die al snel ontaardde in een verward etnisch conflict. Pas in 2020 maakte een vredesakkoord een einde aan de vijandelijkheden. In het zuidoosten van Zuid-Soedan, niet ver van de grens met Ethiopië, ligt een dorpje, voluit The Holy Trinity Peace Village South Sudan genaamd, maar bekend als Kuron Peace Village. Het is het geesteskind van emeritus bisschop Paride Taban van het bisdom Torit. Hij stichtte het dorp in de jaren 1990 als antwoord op de etnische spanningen in de regio, geïnspireerd door een bezoek aan Neve Shalom in Israël, een plek waar joden en Palestijnen samenleven.

Wat was het idee achter de oprichting van dat dorp?

“Mijn droom was een gemeenschap te stichten waar mensen samenleven in vrede en wederzijds begrip, over de grenzen van de eigen etnische groep heen. Met dat idee in het achterhoofd hebben we Kuron Peace Village opgericht. Het is een plek waar mensen die elkaar anders als vijand beschouwen, nu mekaar ontmoeten. Een plek waar mensen niet alleen Toposa, Jie, Bola of Kachipo zijn, maar vrienden worden. Veel mensen blijven andere etnische groepen als vijanden zien. Zo heeft God ons niet geschapen. In Kuron brengen we mensen samen om die kwalijke dynamiek tegen te gaan. We werken aan verzoening en lossen kleine en grote conflicten op tussen individuen en gemeenschappen in de regio. Scholing is daarbij essentieel. In Kuron Peace Village brengen we kinderen en jongeren van verschillende etnische groepen samen op de schoolbanken. We zien vriendschappen openbloeien tussen mensen van stammen die elkaar niet konden luchten. Dat is nieuw en het geeft hoop.”

Zuid-Soedan is een lappendeken van etnische groepen. Hoe komt het dat de tegenstellingen er zo scherp afgetekend zijn en vaak tot geweld leiden?

“Miscommunicatie en verkeerde informatie. Daarnaast is veediefstal een groot probleem. Van jongemannen wordt verwacht dat ze een bruidsschat in vee betalen, maar vaak kunnen hun ouders zich dat niet veroorloven. Het gebeurt dat ze dan dieren van naburige stammen roven en dat zet kwaad bloed, want het bezit van vee geeft prestige. We proberen mensen te doen inzien dat die diefstallen het werk zijn van individuen en niet van een volledige gemeenschap. Dat is belangrijk om de spanningen te verminderen. Ook hebben we in Kuron een opleidingscentrum opgericht waar jongemannen een vak leren. Dat stelt hen in staat zelf geld te verdienen en het vee voor de bruidsschat te kopen in plaats van het te roven.”

Mensen identificeren zich sterk met hun etnische afkomst. Vormt dat tribale denken een struikelblok op het pad van Zuid-Soedan naar vrede en ontwikkeling?

“Mensen zien elkaar als broeders en als burgers, maar het tribale element is altijd aanwezig. Wel zie ik veranderingen. Traditioneel bepaalt de omvang van een groep en het vee dat ze hebben, hun prestige. Ouders zenden hun kinderen echter vaak niet naar school omdat ze helpen met het hoeden van vee. Etnische groepen die geen veehoeders zijn maar landbouwers zoals de mijne, staan meer open voor onderwijs en vinden sneller werk bij de overheid bijvoorbeeld. Dat geeft een nieuwe vorm van prestige aan een groep. Vaak kiezen mensen in overheidsfuncties ervoor mensen uit de eigen gemeenschap werk te verschaffen, veeleer dan een keuze te maken op basis van competentie. Het tribale denken leeft nog sterk in de geest van velen, maar ik ben hoopvol. Verandering vraagt nu eenmaal tijd.”

Welke rol speelde de kerk in de etnische conflicten?

“De kerk heeft een grote rol gespeeld bij het beëindigen van het conflict. In de periode dat ik voorzitter was van de New Sudan Council of Churches hebben we veel werk verricht op vlak van verzoening. Met succes. Het feit alleen al dat verschillende kerken zich wisten te verenigen, is betekenisvol. Verzoening is mogelijk, maar vraagt inspanningen.”

Dat Zuid-Soedan de jongste staat ter wereld is, betekent dat overheid, staatsapparaat en publieke diensten haast vanaf nul moeten worden opgebouwd. Wat is de rol van de kerk in dat proces van natievorming?

“Zo goed als alle onderwijsinstellingen zijn kerkelijk. Dat is onze dienst aan de natie. Hetzelfde geldt voor een groot deel van de gezondheidszorg. Ons onderwijs en onze gezondheidszorg staan bovendien goed aangeschreven. Zelfs toen het regime in Khartoem de macht had en op een gegeven moment alle zuiderlingen uit het noorden verdreef, mochten de scholen en de ziekenhuizen van de kerk blijven, omdat men er de onmisbare waarde van inzag.”

Zuid-Soedan heeft de voorbije decennia veel oorlog en conflict gezien. Op het vlak van ontwikkeling hinkt het achterop. Hoe ziet u de toekomst van het land?

“Ik ben een optimistisch persoon. Ik zie dat mensen leren uit de fouten van het verleden. Zelfs in de politiek bemerk ik meer samenwerking. Bovendien heeft Zuid-Soedan potentieel. Het land is rijk aan olie en minerale grondstoffen. Die dienen evenwel de ontwikkeling van Zuid-Soedan en het welzijn van de bevolking ten goede te komen. Een groot probleem is dat veel jonge mensen het land verlaten, zeker de hoogstopgeleiden. Dat is een verlies voor Zuid-Soedan, want we hebben hun kennis, talent en enthousiasme broodnodig. Zij dienen het land op te bouwen. Daar ligt een belangrijke taak voor de overheid, om die talentvolle jonge mensen een toekomst te bieden bij ons.”

Als Franciscus komt, zal het de eerste keer zijn dat een paus Zuid-Soedan aandoet. Wat verwacht u van een pauselijk bezoek?

“Ik kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk het is voor ons. Het zal de mensen sterken in hun geloof. De paus is niet alleen voor ons, katholieken, een belangrijk spiritueel leider, ook voor andere kerken zou zo’n bezoek een belangrijke gebeurtenis zijn. Met de Council of Churches proberen we de grenzen tussen de kerken te overstijgen. We definiëren ons in de eerste plaats als christenen, veeleer dan als katholiek, presbyteriaans... De paus zal hier een oecumenisch huis vinden.” III

Lees meteen verder

Ga naar archief