8 juni 2022

Nummer 1.165

Onderwijs is een sprong in het water

Carl Snoecx, voormalig directeur bij de dienst identiteit en kwaliteit van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, ging zopas op pensioen. Van rustig uitbollen is geen sprake. Op het einde van zijn carrière schreef hij nog het boek Scholen die naar de sterren reiken, een kritische reflectie op onderwijs vandaag. In Tertio nr. 1.165 van 8 juni 2022 herinnert hij leraren eraan wat een bezielde school is.

cover Nummer 1.165

Carl Snoecx heeft alle kanten van het onderwijs gezien: de ene helft van zijn carrière bracht hij door in het veld als leraar en directeur, de andere helft in het onderwijsbeleid bij Katholiek Onderwijs Vlaanderen. “Ik heb in zowel het ASO, het TSO, als het BSO lesgegeven. In al die niveaus hebben kinderen recht op een brede vorming. Onderwijs moet een plek zijn waar ze worden geconfronteerd met inzichten die niet allemaal even nuttig, maar wel belangrijk zijn.” In Scholen die naar de sterren reiken houdt Snoecx een pleidooi voor onderwijs als vorming die de maatschappelijke prestatielogica onderbreekt.

Waarom is het net voor onderwijs zo belangrijk los te komen van de neoliberale logica?

“Omdat het over de nieuwe generatie gaat. Wij moeten ervoor zorgen dat jongeren breed worden gevormd en vrijmoedig durven te denken. Ik zie onderwijs als een sprong in het water. Van de ene oever moet je de andere bereiken. Eens je de sprong hebt gewaagd, is de andere oever niet meer het belangrijkste, maar het zwemmen, het in het water liggen, van richting veranderen, mensen ontmoeten, af en toe bijna verdrinken en weer naar boven komen. Onderwijs is een vorm van schepping. Uit het niets opent de school voor het kind een wereld. De leerling leert zich in die wereld vrij bewegen.  De school is geen voorspelbare omgeving waar je wordt voorbereid op de maatschappij, maar ze beschermt het kind tegen de onterechte eisen van de samenleving. Filosoof Hannah Arendt trekt een sterke lijn tussen opvoeding en burgerschap. Zij gruwt van allerlei volwassen bekommernissen die het onderwijs kapotmaken. Kinderen moeten de ruimte hebben als kind te leren. Leraren moeten niet de economische belangen, maar die van de wereld en de nieuwe generatie voor ogen houden.”

U draagt het boek op aan leraar Rik. Wie was hij?

“Rik was een goede vriend, een filosoof en socioloog. Hij was een excentrieke leraar die een ongelofelijk hart had voor de leerlingen. Een jaar of 15 geleden kwam ik hem tegen in een station. Ik zag hem daar binnenstuiven en hij pakt de hele stapel Metro-krantjes voor de treinreizigers mee (lacht). Ik wijs hem erop dat dat niet zo sociaal is, maar hij zegt: ‘Als ik dat niet doe, dan breken die studenten nooit uit hun leefwereld. Die lezen nooit een krant en die kan ik gratis uitdelen’. Hij deed elk jaar met zijn studenten de 20 kilometer van Brussel en is daar gestorven aan een hartaanval. Een week daarna zag ik plots een foto van Rik staan terwijl hij krantjes uitdeelt in de klas, in de Metro. De leerlingen hadden dat gedaan als eerbetoon aan hem. Ze hadden ook een herdenkingsgroep voor hem gemaakt op Facebook. Na een paar weken is die figuur van Rik niet meer zo belangrijk, maar voel je dat die leerlingen in de beslissingen die ze nemen of in hun visie, zich beroepen op de wereld die Rik voor hen heeft geopend. Ze gaan bijvoorbeeld naar de klimaatbetogingen en nemen een foto van Rik mee. Of er komt een politieke discussie op gang, waarbij ze zich de vraag stellen: wat zou Rik daarvan gedacht hebben? Dat is wat onderwijs in het beste geval doet: vanuit die bezieling een nieuwe wereld openen.”

Verder lezen? Vraag een gratis proefnummer aan of neem een abonnement.

“Wij moeten onze prinsjes en prinsesjes leren dat ze soms ook lakeien moeten zijn”, stelt pedagogisch adviseur Carl Snoecx. © Klara Mertens
Afbeelding
Onderwijs is een sprong in het water

Lees meteen verder

Ga naar archief