Tertio 996 - Goede bedoelingen volstaan niet

Standpunt Frederique Vanneuville

Goede bedoelingen volstaan niet

Vlaanderen hecht aan zijn tradities, al doet de kalender er niet altijd toe. Nog voor Valentijn lagen er al chocolade-eitjes in de winkelrekken en na vandaag staan gedurende de veertigdagentijd in Vlaanderen nog 67 carnavalstoeten gepland, zelfs op Stille Zaterdag (Bredene), Paasmaandag (Kermt) en Beloken Pasen (Heusden-Zolder). Stilstaan bij Aalst Carnaval 2019 is in die zin nog geen vijgen na Pasen. Daar slaagden de Vismooil’n erin internationaal de aandacht op zich te vestigen, net nu die carnavalsgroep het extra zuinig aan boord had gelegd en die spaarzaamheid te kijk wilde zetten. Alleen, jezelf te kijk zetten met een historisch zwaar beladen karikatuur van joden, riskeert vooral de joden te kijk te zetten. Tenzij de leden van die carnavalsgroep zelf allemaal joden waren geweest. Dat ware een staaltje van taboedoorbrekende zelfspot geweest. Quod non.

De Vismooil’n kregen via sociale en andere media de volle laag met beschuldigingen van antisemitisme, vele vanuit joodse hoek, maar ook de Europese Commissie reageerde geschokt, evenals Unesco, die Aalst Carnaval in 2010 als immaterieel erfgoed erkende. Verontwaardiging alom, in beide richtingen, want er was ook onbegrip voor de commotie.

Burgemeester Christophe D’Haese (N-VA) verdedigde dat binnen de in tijd en ruimte beperkte context van het Aalsterse carnaval zowat alles moet kunnen: carnaval als het feest van de vrije meningsuiting, een “soupape” waarlangs overdruk gelost kan worden. Maar welke vrije mening hebben de Vismooil’n geuit, welk sociaal gebeuren of politiek feit aan de kaak gesteld? Die vraag is niet beantwoord en werd zelfs niet gesteld. Er is namelijk geen enkel taboe doorbroken, er is alleen onnadenkend en gratuit een stereotype bevestigd.

Antisemitisme

D’Haese bleef herhalen dat het geenszins de bedoeling was joden te schofferen. Aan de oprechtheid van die bewering twijfelde zelfs Michael Freilich, N-VA-kandidaat voor de Kamer in Antwerpen en voormalig hoofdredacteur van Joods Actueel, niet, en dat wil wat zeggen. Maar dat goede bedoelingen niet volstaan, weet een klein kind. Waren de internationale reacties overtrokken? Ja, toch wel, maar in tijden van internet en sociale media is het moeilijk de specifieke context en modaliteiten van Aalst Carnaval over te brengen aan eenieder die van hier tot in Amerika de beelden van de bewuste praalwagen onder ogen krijgt. Bovendien kreeg net in die dagen het proces rond de aanslagen in het Joods Museum van België internationale aandacht en bleek nog maar onlangs dat ons land in Europa tot de slechtste leerlingen behoort als het over antisemitisme gaat. In Experiences and Perceptions of Antisemitism, een rapport van het Europese Agency for Fundamental Rights van december 2018, prijkt België meer dan eens in de top drie. Tegen die achtergrond is het wat goedkoop de joden het advies te geven eens hartelijk te lachen met de bewuste praalwagen en het hele gedoe gewoon te laten passeren.

Littekens

Lange tenen? “Zere tenen”, corrigeerde Terry Davids, directeur van Joods Actueel in Van Gils & Gasten op één. Littekens van eeuwenlange vervolging. Christenen moeten daar een bijzondere gevoeligheid voor hebben. Enerzijds is het christelijke geloof geënt op het joodse geloof, anderzijds heeft de christelijke traditie onder meer met tal van jood-onvriendelijke evangeliepassages van in het begin munitie geleverd voor anti-joodse gevoelens, met Johannes 8, 44 – “Jullie zijn kinderen van de duivel” – als ongemakkelijk hoogtepunt. Zelfs al had de evangelist “het niet zo bedoeld”, zijn straffe bewoordingen hebben eeuwenlang interpretaties gevoed die nefast waren voor het joodse volk.

Aalst Carnaval is allang geen kerkelijk feest meer, carnaval is allang niet meer de opmaat naar de beschuldiging van Godsmoord met Pasen en paus Franciscus benadrukte vorige week in een audiëntie met de American Jewish Committee nog maar eens het kerkelijke standpunt dat antisemitisme voor een christen een complete contradictie is. Toch blijft historisch besef op zijn plaats, zeker bij een carnaval dat tot Werelderfgoed behoort. Humor is nu eenmaal een ernstige zaak. III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​