Tertio 991 - Bisschop David trotseert presidentiële aanvallen

Dossier Filipijnen

Bisschop David trotseert presidentiële aanvallen

“Is er niemand die me kan bevrijden van die bemoeizieke priester?” Die vraag van de Engelse koning Hendrik II leidde in 1170 tot de moord op Thomas Becket, de aartsbisschop van Canterbury. De verdoken oproep zou ook afkomstig kunnen zijn van de Filipijnse president Rodrigo Duterte wiens bloederige War on Drugs hevig bekritiseerd wordt door bisschop Pablo Virgilio “Ambo” David.

Ambo David werd begin januari 2016 geïnstalleerd als bisschop van Caloocan, ruim een half jaar voor Rodrigo Duterte (1945) aantrad als president nadat hij op 9 mei de verkiezingen had gewonnen. Diens beleidsprioriteiten waren de strijd tegen corruptie en tegen drugs. De oorlog tegen drugs woedt intussen hevig in het bisdom Caloocan dat door bisschop David in augustus vorig jaar bestempeld werd als een killing field en dat door Filipijnse academici wordt beschouwd als de Ground Zero, het epicentrum, van Duterte’s oorlog tegen drugs.

“Nutteloze dwazen”

Volgens een Filipijnse broeder van de Congregatie der Missie is bisschop David heel begaan met wat in zijn bisdom gebeurt. Veel druggebruikers en -dealers werden er na het aantreden van Duterte gedood zonder dat iemand ter verantwoording werd geroepen. “Hij is erg betrokken bij zijn kudde en hij kende de slachtoffers bij naam. Het verbaasde me helemaal niet dat hij zich op een bepaald moment scherp begon uit te spreken tegen die moorden”, zegt de broeder die zich inzet voor de weduwen en wezen van Duterte’s War on Drugs. “Van de drie bisschoppen die zich verzetten, is David de meest uitgesprokene”, voegt hij eraan toe. De Filipijnse activistische priester Robert Reyes noemde in oktober vorig jaar de hulpbisschop van Manilla, Broderick Pabillo, en de aartsbisschop van Lingayen-Dagupan, Socrates Villegas, de enige andere bisschoppen die kritiek leveren op de extrajudiciële moorden. Hij noemde hen niet toevallig bij naam op 14 oktober, de dag dat de Salvadoraanse aartsbisschop Oscar Romero heilig werd verklaard. Romero werd om het leven gebracht op 24 maart 1980 tijdens een eucharistieviering.


Copyright rr

Sindsdien nemen ook steeds meer andere Filipijnse bisschoppen geen blad meer voor de mond. De Filipijnse bisschoppenconferentie (CBCP) vroeg begin vorige week de gelovigen om vergeving “voor de lange tijd die we nodig hadden om een gemeenschappelijke stem te vinden”. “We zijn er ons van bewust dat velen van jullie zich afvroegen waarom jullie bisschoppen collectief zwegen over vele storende zaken waarvan jullie misschien vonden dringend onze spirituele en pastorale leiding nodig te hebben”, luidde de verklaring van de CBCP.

De “storende zaken” hebben niet alleen betrekking op de War on Drugs maar vooral ook op de talloze aanvallen op de kerk door president Duterte, die beweert als student te zijn misbruikt door een priester. De dreigementen aan het adres van de top van de katholieke kerk zijn de voorbije maanden steeds verder aangezwollen. Op 5 december riep Duterte de bevolking op de bisschoppen te vermoorden. “Het zijn nutteloze dwazen. Ze leveren alleen maar kritiek”, fulmineerde de president nadat hij eind november onverholen doodsbedreigingen had geuit aan het adres van bisschop David. Duterte beschuldigde hem toen van het stelen van schenkingen aan de kerk en van drugsgebruik. De president dreigde er toen mee bisschop Davids hoofd af te hakken als hij hem op heterdaad zou betrappen.

Thomas Becket

Randy David, de oudste broer van de bisschop, verwees daarop in een opiniestuk naar de moord op de aartsbisschop van Canterbury, Thomas Becket, in 1170 na de legendarische verzuchting van koning Hendrik II. Een Filipijnse docent journalistiek bevestigt indirect de link tussen de Engelse koning uit de 12de eeuw en de huidige Filipijnse president. “Hij doet een uitspraak en verwacht dan van zijn ondergeschikten dat ze reageren en tot de daad overgaan. Daarna beweert hij nooit een bevel tot iets te hebben gegeven. Dat is de manier waarop hij zijn regering leidt”, stelt de journalist. Grove uitspraken van de president worden nadien door de regeringswoordvoerder of de presidentiële woordvoerder steevast geminimaliseerd als een hyperbool, een grapje of zelfs als zelfverdediging. Ook de meest waanzinnige uitspraken over de kerk, de geestelijkheid, geloofspunten of over God zelf worden achteraf vergoelijkt.

Protest

De brutale uitval naar bisschop David in november kwam er een week voordat een rechtbank in Caloocan City op 29 november drie politieofficieren schuldig bevond aan de moord op de 17-jarige Kian delos Santos tijdens een antidrugsoperatie in augustus 2017. Getuigen van de moord zochten een onderkomen bij de bisschop die zich nadien met succes wist te verdedigen tegen de beschuldiging dat hij de rechtsgang had belemmerd. Een jaar na de feiten hield de bisschop tijdens een herdenkingsdienst voor Delos Santos een bijtende donderpreek tegen iedereen die bij de buitengerechtelijke moordpartijen door doodseskaders betrokken is, ze beveelt, uitvoert, oogluikend toelaat of eraan verdient. “Wee wie zich christen noemt maar geen zier geeft om de slachtoffers van de extrajudiciële moorden, of zelfs om priesters die vermoord worden. Jullie, die het zich nog kunnen veroorloven te lachen zelfs wanneer jullie geloof met voeten wordt getreden en jullie God dom wordt genoemd.” Die laatste opmerking was een sneer aan het adres van Duterte die de uitspraak had gedaan.

Het was trouwens bisschop David die begin vorige week als vicevoorzitter van de bisschoppenconferentie de verklaring van de CBCP voorlas met de titel Kwaad overwinnen met Goed. “In het recente verleden werden wrede woorden tegen ons gericht die in de ziel van de katholieke kerk binnendringen als vlijmscherpe dolken”, zei de bisschop. Eveneens wordt de aanslag van 27 januari door extremistische moslims op de kathedraal van Jolo op Mindanao in de verklaring bestempeld als een bijkomend bewijs dat “de cyclus van haat het morele weefsel van ons land aantast”.

Familie

De broers en zussen van bisschop “Ambo” vrezen voor diens leven. “Ze hebben gezien wat er met mensen gebeurt die door de president, om welke reden dan ook, worden geviseerd,” schreef zijn oudste broer in december in een opiniestuk in de Philippine Daily Inquirer. Ze laten het leven of eindigen in de gevangenis op basis van verzonnen beschuldigingen of ze worden onteigend en onderworpen aan onophoudelijke beledigingen.” Zijn verwanten willen volgens Randy David dat hij weggaat om buiten het bereik van ontspoorde politiemannen, huurmoordenaars en fanatieke doodseskaders te blijven. Zijn oudste broer heeft naar eigen zeggen overwogen hem het advies te geven zijn pastorale taak neer te leggen en zijn Bijbelstudies te hervatten. Hij kwam evenwel tot de slotsom dat het slecht zou zijn indien hij zich nu voor langere tijd zou terugtrekken. “Het zou betekenen dat hij zijn kudde achterlaat op het moment dat die hem het meest nodig heeft”, schreef Randy David in december.

“Bisschop David heeft op een christelijke manier gereageerd op het feit dat hij in het vizier werd genomen. We hopen dat hij niet het slachtoffer wordt van geweld en dat hij zich kan blijven inzetten voor de rechten en de waardigheid van het volk. Want hij spreekt niet alleen voor zijn bisdom maar voor iedereen die gedeemoedigd wordt”, oordelen onze Filipijnse gesprekspartners. In de verklaring van de Filipijnse bisschoppenconferentie staat profetisch: “We hebben de heilige plicht onze kudde te verdedigen, zeker wanneer die wordt aangevallen door wolven. We vechten niet met wapens. We vechten alleen met de waarheid. Daarom zal geen enkele intimidatie of zelfs levensbedreiging ons ertoe brengen onze profetische rol op te geven, vooral niet onze rol om een stem te geven aan de mensen zonder stem”.  III

Bio

Bisschop Pablo Virgilio “Ambo” David (1959) is het tiende kind uit een gezin van 13. Hij werd tot priester gewijd in 1983. Hij studeerde theologie aan de Ateneo de Manila University en aan de KU Leuven waar hij in 1991 doctoreerde met een proefschrift over het boek Daniël. In 2006 werd David hulpbisschop van San Fernando in de provincie Pampanga op het eiland Luzon. Tien jaar later werd hij geïnstalleerd als bisschop van Caloocan, de op twee na grootste stad van de Filipijnen die deel uitmaakt van de hoofdstedelijke regio rond Manilla. In 2017 werd hij verkozen tot ondervoorzitter van de Filipijnse bisschoppenconferentie (CBCP).

Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​