Tertio 988 - Hoe godsdienst voor alle leerlingen relevant is

Hoe godsdienst voor alle leerlingen relevant is

Vanuit de plurale context van vandaag het christelijke geloof leren kennen om alle leerlingen levensbeschouwelijk te laten groeien. Dat is in een notendop waar de geactualiseerde versie van het leerplan rooms-katholieke godsdienst voor staat. Die bijsturing van het leerplan werd maandag voorgesteld. Tertio zocht coördinerend inspecteur-adviseur Hein Van Renterghem op om de krachtlijnen van de actualisatie uiteen te zetten.

Geert De Cubber

Hein Van Renterghem, coördinerend inspecteur-adviseur rooms-katholieke godsdienst, vindt het belangrijk aan te geven dat het niet om een nieuw leerplan gaat. “We hebben het leerplan godsdienst van het secundair onderwijs geactualiseerd”, benadrukt hij. “Godsdienstleerkrachten zullen dan ook direct herkennen dat de grote lijnen behouden blijven.”

Terreinen herschikt

Van Renterghem wijst erop dat de drie grote basisdoelen ongewijzigd blijven: erkenning en waardering van de pluraliteit, binnen die context het christelijke geloof kennen en plaatsen om zo tot een bedachtzame en persoonlijke kijk op het leven te komen. Ook de pedagogisch-didactische grondhoudingen veranderen niet. De terreinen werden herschikt, maar blijven herkenbaar.


“We willen absoluut niet reconfessionaliseren vanuit een verdedigende reflex, maar wel tonen hoe rooms-katholieke godsdienst voor alle leerlingen betekenisvol kan zijn”, stelt Hein Van Renterghem.  © Maîtrise

“Het hermeneutisch-communicatieve proces gaat ervan uit dat de basisdoelen voortdurend in evenwicht blijven”, legt Van Renterghem uit. “We gaan bewust uit van de pluraliteit in de context. Daarbinnen laten we op een geëngageerde manier de particulariteit van de christelijke traditie oplichten en reiken we de leerling bouwstenen aan om zijn levensbeschouwelijke identiteit te ontwikkelen. Als die drie evenredig aan bod komen, leidt dat tot levensbeschouwelijke groei van elke leerling. En net dat willen we met deze actualisatie versterken.”

Kwaliteit garanderen

Met het samenspel van die drie basisdoelen pareert het leerplan bij voorbaat de kritiek dat rooms-katholieke godsdienst op school gericht zou zijn op zieltjes winnen. “Die benadering zorgt ervoor dat het vak geen catechese wordt. Ook louter neutraal levensbeschouwelijk onderricht of een aanpak die zich alleen op individuele ervaringen richt, worden daardoor vermeden. De levensbeschouwelijke groei van de leerling staat centraal. Onze voornaamste zorg is hoe we kwaliteit kunnen garanderen binnen een veranderde context. Na 20 jaar was het leerplan wel degelijk aan een update toe. Het richt zich tot de leerling om hem te begeleiden in zijn groei en tot de leerkracht om hem daarin te ondersteunen. Als in onze cultuur de religieuze geletterdheid minder aanwezig is, dan moet die versterkt worden. We willen absoluut niet reconfessionaliseren vanuit een verdedigende reflex, maar wel tonen hoe rooms-katholieke godsdienst voor alle leerlingen betekenisvol kan zijn. Dat was in de vorige versie van het leerplan ook wel aanwezig, maar we zetten het nu wel voluit in the picture.”

Graadleerplan

“Een andere verandering is dat we voortaan werken met een graadleerplan”, geeft Van Renterghem aan. “De vakwerkgroep – een werking die we trouwens op het terrein verder willen aanmoedigen en uitbouwen – bepaalt wanneer welke inhoud gegeven wordt. Verder hebben we de terreinen geharmoniseerd. De verschillen tussen aso, tso en bso halen we weg. In de eerste graad onderscheiden we alleen nog de A- en de B-stroom, in de tweede en de derde graad maken we een verschil naargelang de finaliteit: doorstroming naar hoger onderwijs of arbeidsmarkt. Bepaalde richtingen met een dubbele finaliteit zullen zo een keuze kunnen en moeten maken. Maar voor alle niveaus zijn de terreinen identiek, net als de ingrediënten. Alleen de terreindoelen verschillen.”

Doorklikken

“Er werden 349 nieuwe ingrediënten vastgelegd”, gaat de coördinerend inspecteur-adviseur verder. “Ze moeten borg staan voor een integrale presentatie van de katholieke traditie. Ze zorgen voor een vernieuwde aansluiting bij de context en garanderen dat de groei van de leerling centraal staat. In de digitale versie van onze geactualiseerde leerplannen kan je doorklikken naar een toelichting en willen we suggesties opnemen. De terreindoelen zelf hebben we getracht zo helder en leerlinggericht mogelijk te herformuleren. Bovendien geven we het verwachte beheersingsniveau aan. We houden voor alles rekening met de dynamiek van het hele proces. Dat is volgens mij de grote sterkte van het leerplan: het gaat om een communicatief proces waarin de binnenkant van de leerling zich kan ontplooien.”

Gids voor leerkracht

“Daarnaast introduceren we bij elk terrein een Bijbels-spirituele horizon”, beschrijft Van Renterghem. “Die opent een bredere Bijbelpassage en roept een soort toekomstperspectief van dat terrein voor de leerkracht op. We voegen er bovendien een gids voor de leerkracht aan toe. De antropologische, pedagogisch-didactische en theologische achtergrond moet de leerkracht in staat stellen de leerlingen te doen groeien in levensbeschouwelijk vaardig worden. De geformuleerde verhoopte inzichten ondersteunen de leerkracht om het leerplan daadwerkelijk uit te voeren.”


In de actualisatie van het leerplan rooms-katholieke godsdienst staat de levensbeschouwelijke groei van de leerling centraal.  © Katholiek Onderwijs Vlaanderen - Tertio

“We hebben beslist alles vanaf 1 september 2019 in te voeren voor alle leerjaren”, antwoordt Van Renterghem op de vraag hoe de actualisatie wordt geïmplementeerd. “We voorzien in een ingroeiperiode van twee schooljaren. Ook al is het geen nieuw leerplan en blijft veel gelijk, toch roepen we elke godsdienstleerkracht op ermee aan de slag te gaan. Wat nieuw is voor een leerkracht, vergt altijd moeite. Intussen willen we met de inspectie-begeleiding inzetten op de vakgroepwerking en bereiden we een vormingssessie voor over de bisdomgrenzen heen. En via de alomgekende Thomas-website werd iemand aangesteld om de ingrediënten vorm te geven en mee didactische handvatten te ontwikkelen.”  III

De geactualiseerde versie van de leerplannen rooms-katholieke godsdienst is raadpleegbaar via www.kuleuven.be/thomas/leerplan-secundair

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​