Tertio 987 - “Wie van vervulde aanwezigheid leeft, is nooit alleen”

“Wie van vervulde aanwezigheid leeft, is nooit alleen”

Het oudste karmelietessenklooster ter wereld ligt niet in oosters woestijngebied, maar in het centrum van Vilvoorde. Al 550 jaar is het daar een oase van rust en spiritualiteit. De gebouwen werden prachtig gerenoveerd, maar ook het leven binnen de kloostermuren staat open voor vernieuwing. De buitenwereld is er verrassend aanwezig.

Sylvie Walraevens

In de drukke winkelstraat schreeuwen kleuren, geuren en muziek om aandacht, maar eens de deur van de karmel dichtgetrokken, biedt het klooster een luxe die de wereld buiten ontbeert: eenvoud en stilte. “‘Den Troost’ is vergroeid met de stad, ze is een begrip. Wij konden niet om de feestelijkheden heen: het is hún Troost”, begint zuster Lutgart bijna vergoelijkend. “De karmel overstijgt alle kleuren en partijen. Wie iets wil toevertrouwen, weet dat achter zijn vraag een biddende aanwezigheid van zusters staat. Stilteplekken schieten vandaag als paddenstoelen uit de grond. Mensen gaan weer op zoek naar zingeving. Omdat ze niet meer over de bijpassende taal beschikken, branden ze een kaarsje. Jongeren stellen zich vandaag weer vragend en geïnteresseerd op. De scholen in Vilvoorde zijn erg gekleurd, maar de klassen die onze tentoonstelling bezoeken, tonen zich bijzonder ontvankelijk. Onze kap is voor de moslimkinderen natuurlijk niet vreemd, maar evenmin onze paternoster – zij hebben ook een gebedssnoer – en zelfs onze Mariaverering. Zij kennen Maria uit de Koran.”

“Ik ben vertrouwd met de moslimbevolking omdat ik voor mijn toetreden tot de karmel bij een actieve congregatie als wijkverpleegkundige werkte in Borgerhout. Ik zag ze zo graag… Tien jaar heb ik gevochten tegen een diep verlangen naar het contemplatieve leven. De zieken vroegen mij vaak voor hen te bidden. Zij verlangden meer dan een spuitje of verband. Steeds vaker vroeg ik me af hoe ik meer mensen kon helpen dan die enkelen. Stilaan gaf ik toe aan de roep om samen met Jezus alle zieken te ondersteunen in gebed. Hij heeft me naar hier getrokken. Ik ervaar die wachttijd nog steeds als waardevol. Mensen zeggen mij dat ik niet wereldvreemd ben, dat ik hun noden begrijp. Toch heb ik me nooit vrijer en beschikbaarder gevoeld dan hier, als slotzuster. Ik heb me laten kiezen. Misschien zijn wij wel vrijer dan zovele anderen, gevangen in de dwang van reizen of consumeren.”

Zachte bries

In hun gebed staan de karmeliet(ess)en “voor het aanschijn van de levende God”, zoals hun inspiratiebron, de profeet Elia, het verwoordt (1 Koningen 17, 1). Een formulering die vandaag menige wenkbrauw doet fronsen, omdat de taal de inhoud vergat. Zuster Lutgart verklaart zich nader: “Vandaag geloven velen in ‘iets’, wij geloven in ‘Iemand’: een levende God die in Jezus onder ons kwam. Een levende God heeft een aanschijn: niet zomaar een gezicht, maar een gevulde aanwezigheid die je niet ziet, maar die je zodanig aangrijpt dat je er niet omheen kan. Toen Elia na talrijke beproevingen uit zijn grot in de woestijn kwam, ontmoette hij God in de zachte bries die voorbij waaide. De profeet zag God niet. Die was al gepasseerd maar nog steeds aanwezig. Elia is onze grote inspirator, maar de vervulling van zijn boodschap is Jezus. Aan zijn verlossingsplan willen wij meewerken.”


Onderschrift foto: “Wij leven samen in respect met anderen die we niet zelf kozen en die erg verschillend zijn. Laat dat een profetisch teken zijn voor deze tijd”, oppert zuster Lutgart. © Selina De Maeyer

Loflied

Dat betekent voor de zuster dat ze de levende God mee zichtbaar wil maken: “De woorden van Paulus ‘Ik vul aan wat ontbreekt aan het lijden van Christus, ten bate van zijn kerk’ (Kolossenzen 1, 24) heb ik jaren niet begrepen. Pas na 30 jaar vatte ik er de diepste zin van dankzij de woorden die wij vaak onnadenkend uitspreken bij de offergave tijdens de eucharistie: ‘tot lof en eer van Zijn naam, tot welzijn van ons en van heel Zijn heilige kerk’. Meewerken, als een loflied van Zijn heerlijkheid, door de Liefde in het hart van de kerk te zijn: dat is de samenvatting van mijn roeping. Het zijn geen loze woorden, ik beleef ze dagelijks. Als ik in onze tuin naar de magnolia in zijn winterse kaalheid kijk, zie ik een boom die nog vanuit de grond gevoed wordt door onzichtbare wortels. Die boom laat zijn blaadjes los, maar bereidt zich al voor op de toekomst. Hij werkt mee aan het leven. Ook wij doen dat door ons gebed, waarin wij het lief en leed van de mensen meedragen. Wij staan niet buiten of boven de wereld, maar leven er middenin, zonder echt van de wereld te zijn. Wij fungeren als doorgeefluik naar de Heer die plannen voor de wereld heeft. In onze twee uur inwendig gebed per dag bid ik steeds: ‘Jezus, bid in mij, leef in mij, werk in mij’. Ik ben dan gewoon bij God, zoals een oud koppel genoeg heeft aan elkaars aanwezigheid en niet voortdurend hoeft te praten. Ze weten wat in het hart van de ander omgaat.”

Vervulde aanwezigheid

De karmelietes laat er geen twijfel over bestaan: “Wie van een vervulde aanwezigheid leeft, is nooit alleen. In mijn kniptuintje zat op een dag een merel die een lofzang aanhief. Aan de andere kant van de muur schalde de muziek, maar dat stoorde mij niet, ik hoorde alleen mijn merel. Alleen met dat vogeltje ervaarde ik de vervulde aanwezigheid van God. Je bent nooit minder alleen dan wanneer je samen met de Grote Aanwezige in de eenzaamheid vertoeft.”

In Zuid-Amerika, Azië en Afrika sluiten nog talrijke jongeren bij de orde aan, maar in Vilvoorde bleven nieuwe roepingen uit. Vijftien jaar geleden kwam er versterking uit de Filipijnen. “Dat was een avontuur, zowel voor hen als voor ons”, herinnert zuster Lutgart zich. “De grootste barrière blijft de taal. Maar samenleven met mensen van hier of van ver weg die je niet hebt gekozen, is wellicht de grootste uitdaging. Ik zie daarin een profetisch teken voor deze tijd. Wij tonen dat het mogelijk is in respect samen te leven, ook als de anderen erg verschillend zijn. Ik wil dat niet ophemelen, want het blijft tasten. Maar als je de essentie bewaakt, dan kom je er. Laat dat een boodschap zijn voor deze tijd.”

Verwachten

Het uitblijven van roepingen wijt zuster Lutgart aan een gemiste vertaalslag. “Er is een generatie tussenuit gevallen. Het geloof werd niet doorgegeven. De ouderen wilden dat alles verderging als vanouds, maar sloegen daardoor een kloof tussen het echte leven en het geloof. Daarom is Europa nieuw missiegebied. Het geloof kan weer opbloeien, maar we hoeven niet terug te keren naar het oude en de kloosters moeten niet meer vollopen. Grote figuren zoals Jezus, Theresa van Avila en pater Damiaan begonnen ook klein. De toekomst verontrust mij niet. Ze vraagt loslaten, geloof en vooral verwachting. De liturgische kring is niet zomaar een kalender, maar een aaneenschakeling van verwachtingen. De advent is een evidente wachttijd, maar ik hou zelf het meest van Stille Zaterdag: het gespannen wachten op de verrijzenis.”  III

De expo Nood zoekt Troost – Hart in de stad is op 13 januari en 10 februari vrij te bezoeken tussen 13 en 17 uur. Ingang tot de kloosterpanden via de Troostbasiliek in de Leuvensestraat, Vilvoorde.

www.dentroost.be

 

550 jaar storm en volharding

Na de kruistochten verzamelden enkele kluizenaars zich in het Heilig Land op de Karmelberg. De Bijbelse profeet Elia werd hun inspiratiebron, ze ontvingen een regel en bouwden een Mariakapel. Woelige tijden volgden. In de 15de eeuw nam generale overste Johannes Soreth de vrouwelijke tak in de orde op. In Luik ontstond een bloeiende gemeenschap, maar het klooster ging in vlammen op. Door bemiddeling van de zalige Soreth kregen zij een deel van het begijnhof “Onze-Lieve-Vrouw ten Troost” aan de rand van de stad Vilvoorde toegewezen. Op 11 februari 1469 werd het nieuwe klooster gesticht. Later kregen ze het oude Sint-Nikolaashospitaal, op de plaats van de huidige basiliek en het klooster. Vandaag is de Vilvoordse gemeenschap de oudste resterende ter wereld.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​