Tertio 982 - “Mateloosheid is mijn valkuil”

Achterkrant met Rudy Liagre

“Mateloosheid is mijn valkuil”

Het pensioen komt stilaan in zicht, maar ook dan zal Rudy Liagre niet stilzitten. Moeilijk “nee” kunnen zeggen leverde de arts al veel mooie ervaringen op, maar confronteerde hem eveneens met de keerzijde van die mateloosheid. Als vertrouwensarts bij Arts in Nood ziet hij hoe ook collega’s op hun grenzen botsen.

Frederique Vanneuville

Toen ik elf was, ben ik door een ernstige meningokokkeninfectie in coma geraakt en in het ziekenhuis beland. De kinderarts was een vriendelijke man. Ik vond het geweldig dat hij al de kinderen op de afdeling probeerde te genezen. Voor mij leek hij wel Superman en ik wist dat ik later hetzelfde werk wou doen als hij. Uiteindelijk ben ik huisarts geworden, maar de passie voor kinderen is wel gebleven. 

Nieuw begin

Als jonge dertiger combineerde ik gretig allerhande engagementen – ik had een gezin, werkte voor de huisartsenkring, zette me in voor mijn protestante gemeente, had een politiek mandaat en werkte voor toenmalig minister van Ontwikkelingssamenwerking Réginald Moreels. Het gebeurde dat ik tussen de consultaties en huisbezoeken door twee, drie keer per dag tussen Gentbrugge en Brussel heen en weer reed. Maar na verloop van tijd liep ik steeds meer tegen mijn grenzen aan. Ik ben toen verhuisd om een nieuw begin te kunnen maken.

“Ik ben er voorstander van binnen de ziekenfondsen een vertrouwensarts aan te stellen voor artsen”, geeft Rudy Liagre mee. © Maîtrise

In het Nederlandse Almere zochten ze medisch personeel voor een nieuw wijkgezondheidscentrum. In 2001 ben ik daarheen getrokken. Ineens had ik vaste werkuren en vrije avonden en bovendien was ik alleen, want mijn vrouw was met onze drie tienerkinderen – die weigerden ‘migranten’ te worden – in België gebleven. ’s Avonds gunde ik mezelf wel eens een glaasje witte porto. Maar voor ik het wist, dronk ik dagelijks gemakkelijk een volledige fles op mijn eentje. Verslaving is als een lawine: het begint klein maar het verergert en je kan het niet zomaar tegenhouden door op een dag te zeggen ‘ik stop ermee’. Als jonge arts ging ik daar bij patiënten zelf ook te licht over, alsof afkicken alleen een kwestie van wilskracht zou zijn. Ondertussen weet ik wel beter. Verslaving is een echte ziekte.

Toen mijn assistente een opmerking maakte over mijn bevende handen, besefte ik dat ik niet goed bezig was en mijn job zou verliezen als ik er niets aan deed. Ik heb me toen laten opnemen in een private ontwenningskliniek waar ik door de levensverhalen van de andere patiënten – bankiers, advocaten, artsen,… – zag wat ik allemaal te verliezen had. Sommigen waren zelfs in de gevangenis beland. Na een maand mocht ik de kliniek verlaten en sindsdien heb ik geen druppel meer gedronken. Het is mijn redding geweest dat ik over mijn drankprobleem heb verteld aan familie en collega’s, want zo heb ik zelf de nodige sociale controle geïnstalleerd.

Veeleisend

Mateloosheid is mijn valkuil: geen grenzen stellen, moeilijk ‘nee’ kunnen zeggen. Ook bij andere artsen ligt vaak daar de oorsprong van verslaving. Het medische beroep is veeleisend. Jonge artsen lopen vooral emotioneel tegen de werkdruk aan omdat ze geconfronteerd worden met zaken die ze niet goed aankunnen of de problemen van hun patiënten niet van zich af kunnen zetten. Ook de combinatie werk-gezin is niet eenvoudig, vooral niet voor jonge vrouwelijke artsen: het is de leeftijdsfase waar kleine kinderen en verbouwingen bovenop de hoge werkdruk komen. Bij oudere artsen weegt veeleer de administratieve werklast. Veel artsen geven aan dat hun arbeidsvreugde is gekelderd omdat er door al het computerwerk geen tijd meer is voor de patiënten. Maar in kringen van artsen ligt spreken over burn-out en verslaving erg moeilijk. Artsen die klagen, worden al snel gezien als zwakkelingen.

Als vertrouwensarts bij Arts in Nood zie ik dat zeker bij de oudere generatie alcohol een majeur probleem is. Jongere collega’s worstelen daarnaast met andere verslavingen, zoals gamen, seks of drugs. Bij de anesthesisten ligt de morfine gewoon in de kast. Maar algemeen is het probleem miskend omdat de omgeving het niet altijd wil zien en omdat verslaafden creatief zijn in het verhullen ervan. Of ze vallen van de ene in de andere verslaving.

Knelpuntberoep

Zo’n tien procent van de artsen kampt met burn-out of verwante klachten, ook binnen mijn huidige beroepsgroep van adviserende geneesheren. Doordat ons aantal daalt, neemt de werkdruk enorm toe. De verloning is nochtans billijk, maar desondanks geraken de vacatures niet ingevuld. Bevoegd minister Maggie De Block (Open VLD) erkent dat we een knelpuntberoep aan het worden zijn. Ik ben er voorstander van binnen de ziekenfondsen een vertrouwensarts aan te stellen voor artsen. Maar vooralsnog gebeurt dat niet. Het idee leeft dat artsen die minder solo werken minder vatbaar zijn voor burn-out, maar dat onderschrijf ik niet helemaal. In associaties zijn er ontzettend veel spanningen over geleverde werkuren en verdiensten en leeft er onderlinge na-ijver. Zulke intercollegiale conflicten worden onderschat. Als je alleen bent, doe je tenminste wat je wil.

De naamswijziging van ‘controlearts’ naar ‘adviserend arts’ is meer dan semantiek. Bij de patiënten zie ik de jongste jaren een duidelijke verschuiving van fysieke naar emotionele klachten. Dat is een algemeen bekend fenomeen. Ik kan mijn rol van adviserend arts echt waarmaken door samen te zoeken hoe ze zaken anders kunnen aanpakken en waarmee ze verder kunnen. Dat geeft veel voldoening. Soms bedanken patiënten me achteraf zelfs voor de raad die ze kregen.” III

 

Bio

Rudy – Rodolphe – Liagre (1955), gehuwd en vader van drie kinderen, werkte 20 jaar als huisarts in Gentbrugge. Daarnaast was hij actief in de huisartsenkring, de School van de Bijbel van zijn protestantse gemeente en in de gemeenteraad. Van 1995 tot 1999 was hij adviseur van toenmalig minister Réginald Moreels. In 2001 ging hij in het Nederlandse Almere aan de slag in een wijkgezondheidscentrum. De alcoholverslaving die hij er ontwikkelde, overwon hij met succes. Door daarover te getuigen wil hij het taboe over dat onderschatte probleem onder artsen doorbreken. Sinds 2012 is hij terug in eigen land en is hij adviserend geneesheer voor de CM. Liagre is vertrouwensarts bij Arts in Nood. Regelmatig gaat hij op missie naar Afrika met Protestante Solidariteit, een ngo die onder meer een project voor prothesen na amputatie ondersteunt.

www.artsinnood.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​