Tertio 980 - Kerk, toon je civiele meerwaarde

Standpunt Emmanuel Van Lierde

Kerk, toon je civiele meerwaarde

Voor het eerst presenteert de katholieke kerk in België een jaarrapport (zie blz. 6). Cijfers liggen altijd gevoelig in de kerk. Het heeft veel weg van een nagelbijtende student die zijn eindresultaten afwacht, bang dat de percentages tegenover vorig jaar weer wat gezakt zullen zijn, hopend met de hakken over de sloot te geraken of vrezend voor een paar buizen. Ook de kerk kent zo’n koudwatervrees voor steeds achteruitgaande cijfers. De kerken lopen leeg, weet u wel. Er speelt een angst voor de negatieve framing van cijfers mee: zie eens hoe slecht het met de kerk gaat. En voor de gevolgen van die perceptie: moet de kerk nog wel zoveel overheidssteun krijgen? Dienen de erediensten überhaupt nog gefinancierd te worden door de staat?

Als die vragen een ja verdienen, dan is een verantwoording vereist. Daarbij kunnen jaarrapporten helpen. De focus van de eerste Belgische editie ligt trouwens op de maatschappelijke relevantie. Tot nu toe pakken geloofsgemeenschappen veel te weinig uit met facts & figures over de meerwaarde die ze in de samenleving bewerken. We leven zogezegd in een tijd waarin velen niets meer van de kerk verwachten en onverschillig staan tegenover het christelijke geloof. Waarin de kerk irrelevant geworden lijkt voor de media, de politiek en de cultuur. Juist nu de kerk onder vuur ligt, is het noodzakelijk in de verf te zetten welke positieve inbreng gelovigen hebben, hoe ze de gist in het deeg zijn. Denk aan de zorg voor armen, vluchtelingen, zieken, gekwetsten, eenzamen en rouwenden, de inzamelingen voor nood- en ontwikkelingshulp, de inzet in onderwijs en jeugdbewegingen, de vele vrijwilligers in sociale initiatieven en het verenigingsleven of het onvoorwaardelijke engagement van religieuzen. Veel gebeurt in stilte en belangeloos. Daardoor blijft het buiten beeld. Een jaarrapport kan die onzichtbaarheid tegengaan en ingaan tegen de vooroordelen. Tot nader order is de kerk geen schimmige minderheid. Haar marginaliseren doet onrecht aan de velen die van dichtbij of veraf betrokken zijn bij het leven van de kerk.

Goede of slechte cijfers

Hoe weet je of je goede of slechte punten hebt? Enerzijds door te vergelijken met de eigen prestaties in het verleden, anderzijds door je aan anderen te meten. Helaas is geen van beide mogelijk bij dat eerste jaarrapport van de Belgische katholieke kerk. De meeste cijfers dateren van 2016, maar aantallen van eerdere jaren ontbreken. We weten dus niet of categorieën stijgen of dalen. Jammer, want wellicht waren veel van die cijfers over het aantal ambtsdragers, religieuzen of toegediende sacramenten (doopsels, vormsels, huwelijken) beschikbaar. Nu valt er niets te leren en er zijn geen conclusies te trekken uit deze “nulmeting”. Neem het aantal leerlingen in het gemeenschapsonderwijs die rooms-katholieke godsdienst volgen. Dat zijn er 110.132 in Vlaanderen, maar er staat niet bij hoeveel leerlingen in totaal naar die scholen gaan. Is dat veel of weinig? Meer of minder dan vroeger? En hoeveel volgen er een andere godsdienst of zedenleer? Evenmin is duidelijk of het alleen het GO!, het onderwijs van de Vlaamse gemeenschap, betreft of tevens de provinciale en andere officiële scholen. Nietszeggend cijfer dus.

Uitkijken naar vervolg

Het wordt vooral uitkijken naar volgende edities, liefst jaar na jaar, om te kunnen vergelijken op basis van meer en betere cijfers. Want nogmaals, het is nodig dat de kerk haar civiele meerwaarde bewijst met statistieken, budgetten en cijfers. Degelijk onderzoek kan de perceptie keren dat de erediensten de staat alleen maar geld kosten. Als je bijvoorbeeld cijfers kan geven van bezoekersaantallen en inkomsten die kerkgebouwen genereren voor het toerisme, dan lever je een verantwoording voor vaak hoge onderhoudskosten. Dat is eveneens een nog onderbelicht aspect: de economische meerwaarde van kerken voor cultuur, erfgoed en toerisme. Breng dat in kaart. Er valt nog veel te becijferen als de kerk in België echt haar relevantie wil staven.  III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)
In de spotlight: 

Migratie en verzorgingsstaat geen tegenpolen

“It’s just obvious that you can’t have free immigration and a welfare state.” “Bijna elk boek over migratie en de verzorgingsstaat verwijst naar dit citaat van de Amerikaanse econoom en Nobelprijswinnaar Milton Friedman”, zegt Monique Kremer in Tertio 980 van 21 november. De Nederlandse hoogleraar Actief Burgerschap onderzoekt hoe de verzorgingsstaat migratiebestendig kan worden gemaakt.
» Lees verder

Van abstracte visies op vrouwen naar doorleefde visies van vrouwen

“Feminisme is de radicale notie dat vrouwen gelijk geschapen zijn.” Die ludieke slogan op T-shirts past perfect bij de basisgedachte van academische feministische theologie: beide geslachten zijn fundamenteel gelijk en verdienen in een rechtvaardige samenleving dezelfde rechten, positie en waardering. Welke vormen zo’n beter (samen)leven in overvloed aanneemt, en wat dat impliceert voor roepingen en moederschap onderzoekt Tertio nr. 980 van 21 november 2018 in dialoog met Patricia Santos, Bonnie Miller-McLemore en Tina Beattie.
» Lees verder

Focolare houdt evangelisch vuur brandend

Tijdens het weekend van 24 en 25 november staat de Focolarebeweging in haar Centrum Eenheid in Rotselaar en in Brussel stil bij het overlijden van haar stichteres Chiara Lubich, tien jaar geleden. Tegelijk viert die christelijke beweging haar zestigjarige bestaan in België. De opvolgster van Lubich en huidige voorzitster, Maria Voce, komt daarvoor naar België. In aanloop naar het ontmoetingsweekend brengt Tertio nr. 980 van 21 november 2018 alvast een interview met haar.
» Lees verder

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​