Tertio 979 - Kerk waakt in Congo over algemeen welzijn

Kerk waakt in Congo over algemeen welzijn

De bisschoppenconferentie van Congo (CENCO) houdt van 20 tot en met 22 november een bijzondere plenaire vergadering om te evalueren hoever het staat met de voorbereidingen van de verkiezingen en een standpunt daarover in te nemen. “Als de beloofde verkiezingen niet doorgaan op 23 december, vrees ik voor geweldexplosies. Dat moeten we trachten te vermijden”, zegt Marcel Utembi, voorzitter van de CENCO.

Emmanuel Van Lierde

In de marge van de jongerensynode in Rome ontmoet Tertio Marcel Utembi Tapa (1959) voor een interview over de sociaal-politieke situatie in Congo. Utembi werd in 1984 priester en in 2001 bisschop van Mahagi-Nioka. Zeven jaar later werd hij tot aartsbisschop van Kisangani benoemd. Sinds midden 2016 is hij voorzitter van de Conférence Episcopale Nationale du Congo (CENCO).

Werkloosheid

Gezien de context waarin het gesprek plaatsvindt, wenst de aartsbisschop het eerst over de jongeren te hebben. “In de Democratische Republiek Congo vormen zij de meerderheid van de bevolking (77 miljoen inwoners, nvdr): een 70 procent is jonger dan 25 jaar. Jongeren vind je in de families, in de scholen en op de arbeidsmarkt, maar helaas blijft een groot deel van de jeugd verstoken van onderwijs en werk. Daardoor bestaat het risico dat ze bij gewapende bendes belanden en overgaan tot geweld. Dat doet zich vooral voor in de provincies Kivu, Ituri, Kasaï en Katanga”, stelt Utembi. “Zoals elders in de wereld hebben onze jongeren hooggestemde idealen en grote dromen. Ze hopen hun plannen te realiseren en willen een goede job, maar de werkloosheid en de armoede zijn gigantisch met hooguit 60 procent van de actieve bevolking die werk heeft, wat op het platteland vaak betekent dat mensen actief zijn in de kleinschalige landbouw. Van de hoge werkloosheid zijn vooral jongeren het slachtoffer. Alle instanties zouden daarom hun verantwoordelijkheid moeten nemen om jongeren aan werk te helpen, hen te vormen en kansen te geven. Ook de kerk speelt daarin een belangrijke rol: kerkelijke instanties runnen zowat de helft van de overheidsscholen.”

“Alle instanties zouden hun verantwoordelijkheid moeten nemen om jongeren kansen te geven.”  © rr

De aartsbisschop van Kisangani ziet in wat hij zei een oorzaak van geweld. “Werken geeft zin aan je leven. Werkloosheid en armoede leiden tot frustraties. Veel geweld kun je verklaren door het tekortschieten van de overheid. Vrede en veiligheid garanderen in het land, hangt sterk af van goed bestuur. Voorts heeft het te maken met de legitimiteit van de politici: respecteren ze de mensenrechten en streven ze het algemeen belang na? De sociale, economische en politieke crisis van vandaag komt door het niet houden van verkiezingen zoals de grondwet bepaalt. Dat alles leidt tot frustraties en lokt geweld uit. Daarom moeten de verkiezingen er dringend komen om erger te vermijden”, beklemtoont Utembi.

Nood aan stabiliteit

“Congo bezit veel natuurlijke rijkdommen. Sommigen zijn daarop uit en zien in woelige tijden hun kans schoon om tot exploitatie (zie Tertio nr. 935 van 10/1, nvdr) over te gaan en met de winst te gaan lopen. Ze maken misbruik van de verwarring om ons land uit te buiten voor eigen profijt. Zoals het spreekwoord zegt: ‘Het is in troebel water dat men vette vissen vangt’. Ook daarom heeft ons land nood aan stabiliteit. En opnieuw: de corruptie en de rijkdom van sommigen lokken bij de doorsnee bevolking verzet uit.”

Ongeduldig

Op 23 december zouden in Congo presidentiële, parlementaire en provinciale verkiezingen moeten plaatsvinden. “Ondertussen zijn we bijna twee jaar na het door de kerk bemiddelde Sylvesterakkoord van oudejaarsdag 2016 tussen regime en oppositie. Dat voorzag in uitstel van de verkiezingen tot eind 2017. Het is de wens van de CENCO dat ze nu eindelijk doorgaan. We hebben lang genoeg erop gewacht. De bevolking wordt ongeduldig en aanvaardt niet dat de verkiezingen nog eens worden uitgesteld. De katholieke kerk heeft altijd aangedrongen op correcte verkiezingen zoals de grondwet vraagt”, stelt de voorzitter van de CENCO.

Organisatie verkiezingen

Maar is het haalbaar alles georganiseerd te krijgen tegen 23 december? “Er zijn inderdaad obstakels die moeten worden weggewerkt om inclusieve en geloofwaardige verkiezingen te houden en als we willen dat alles in een veilige sfeer verloopt”, antwoordt Utembi. Meer dan 40 miljoen kiezers lieten zich registreren en in totaal zijn er 21 presidentskandidaten, 15.355 kandidaten voor de 500 zetels in de Kamer en 19.640 voor de 26 provinciale parlementen. De kiescommissie opteert ervoor meer dan 100.000 stemcomputers in te zetten in de 90.000 stembureaus. Die hele organisatie is niet evident en obstakels blijven het geregistreerde kiezersbestand, fraude uitsluiten, de geweigerde oppositieleiders, de veiligheid, de financiering van de verkiezingen en de beperkte democratische ruimte voor opposanten, activisten en journalisten.

Marcel Utembi.  © evl

“Met de bisschoppenconferentie buigen we ons van 20 tot en met 22 november over die obstakels en de openstaande vragen. We zullen daarover stelling innemen. Vanuit de kerk, met de Commissie Rechtvaardigheid en Vrede, vormen we alvast een 40.000 observatoren om een deel van de stembureaus te controleren”, luidt het bij de voorzitter van de CENCO.

Profetische rol

“De kerk heeft altijd het democratische proces begeleid vanuit haar profetische opdracht”, vervolgt Utembi. “Wij waken over het algemeen welzijn van de mensen en niet alleen over hun zielenheil. God is gekomen om de mens in zijn geheel te redden, niet alleen zijn ziel. Wij willen bijdragen aan de integrale menselijke ontwikkeling. En we staan daarin niet alleen: ook het middenveld, ngo’s, burgerbewegingen, leken en jongeren van goede wil ijveren voor dat algemeen welzijn.”

De aartsbisschop drukt zijn respect uit voor president Joseph Kabila omdat hij de grondwet in acht nam en zich niet herkiesbaar stelde. Over de huidige presidentskandidaten spreekt hij zich niet uit. “De CENCO heeft geen voorkeur. Het volk heeft de keuze: er is een kandidaat die aanleunt bij de president, er zijn oppositiekandidaten en er zijn er die onafhankelijk zijn. Dat de beste mag winnen en daarna zullen we diens programma beoordelen. Het goede moedigen we aan. Waar we kunnen, willen we de staat helpen zoals in het onderwijs en de zorgsector. We staan aan de zijde van ons volk en de regering op punten die het algemeen belang aangaan en waar dat geschonden wordt, verheffen we onze profetische stem. Daarbij zijn we blij en dankbaar dat de wereldkerk ons steunt en voor Congo bidt. Die gebaren van solidariteit – in het bijzonder van de Belgische kerk, het Vaticaan en de paus – waarderen we enorm.”  III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​