Tertio 967 - Gesofisticeerde doofpotoperaties

Standpunt Emmanuel Van Lierde

Gesofisticeerde doofpotoperaties

Een grand jury maakte vorige week, aan de vooravond van Maria Tenhemelopneming, het uitvoerigste rapport ooit in de VS naar seksueel misbruik in de katholieke kerk bekend. In zes bisdommen in de staat Pennsylvania maakten de voorbije zeventig jaar 301 priesters wellicht meer dan duizend slachtoffers. Voor de zoveelste keer komen walgelijke verhalen naar boven. En ook nu zal dat niet voor het laatst zijn. Zolang klerikalisme en carrièrisme bestaan, zal er machts- en seksueel misbruik in de kerk zijn.

Uitzaaiende kankers

Paus Franciscus heeft weet van die uitzaaiende kankers in zijn instituut. Al sinds zijn aantreden diagnosticeert hij de ziekten en suggereert hij therapieën ter bestrijding. Lees er zijn kersttoespraken voor de Curie, zijn exhortatie Evangelii Gaudium en zijn maandag verschenen brief ter reactie (zie Kerknet) op na. Maar donderpreken en visioenen over een nederige en nabije kerk volstaan niet om de dodelijke kwalen uit te roeien. Zonder een grondige “tempelreiniging” (Matteüs 21, 12-13) met onverbiddelijke ontslagen en sancties komt er geen herstel. Dan blijft Gods “huis van gebed” een “rovershol” waarbij we ons moeten hoeden voor wolven, niet in schaaps-, maar in herderskleren. Clerici hoeven niet perfect te zijn. Dat waren de apostelen ook niet. Maar wie zware misdaden – incluis het toedekken ervan – beging, hoort niet achter het altaar.

Geheime archieven

Sterker dan ooit tevoren wist dit Amerikaanse onderzoek het systematische doofpotbeleid in kaart te brengen. Al vaker was er sprake van schuldig verzuim omdat oversten te laks optraden, maar in Pennsylvania ontdekten de experts van de FBI een “draaiboek om de waarheid te verbergen”. De bisdommen hielden in “geheime archieven” dossiers bij van de daders, hun misbruiken en de cover-up ervan. Zo’n half miljoen pagina’s interne kerkdocumenten brachten de gesofisticeerde tactieken en ongeschreven regels bij het verdoezelen van misbruik aan het licht. Onderzoeken werden gedwarsboomd, misbruiken niet aangegeven, feiten gebagatelliseerd, daders de hand boven het hoofd gehouden, klokkenluiders en slachtoffers genegeerd, de “roofdier-priesters” telkens weer verplaatst en het instituut koste wat het kost verdedigd, vaak door zwijggeld te betalen. Columniste Megan McArdle van The Washington Post gewaagt van een “bureaucratisering van het kwaad” waardoor de toedekmethodes banale routine werden. Zo konden de daders gewoon blijven doorgaan en toen de feiten eindelijk publiek werden, bleken de meeste misbruiken verjaard. Toppunt is dat verdachte priesters en “toedekkers” vaak nog promotie maakten ook.

Witgekalkte graven

Na de presentatie van het grand jury-rapport liepen de Amerikaanse kardinalen en bisschoppen elkaar voor de voeten om hun afkeer en schaamte over die “verschrikkelijke tragedies” uit te spreken. Plots betuigden ze hun verdriet en spijt. Tegelijk verdedigden sommigen de eigen aanpak, hun viel niets te verwijten want ondertussen is al veel ten goede gekeerd. Kan zijn, maar toch bizar dat kerkleiders meteen hun handen in onschuld willen wassen. 34 Amerikaanse bisschoppen onder wie kardinaal Donald Wuerl, aartsbisschop van Washington, worden er nochtans van verdacht de waarheid te verdoezelen, sommigen zelfs van misbruik. “Wee u, Schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars! Gij lijkt op witgekalkte graven die er van buiten wel mooi uitzien, maar van binnen vol zijn met doodsbeenderen en allerhande onreinheid.

Zo ziet ook gij van buiten er voor de mensen wel uit als heiligen, maar van binnen zijt gij vol huichelarij en ongerechtigheid” (Matteüs 23, 27-28). “Het falende bisschoppelijke leiderschap” veroorzaakte mee de “morele catastrofe”, stelde kardinaal Daniel DiNardo, voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie. Bisschoppen en andere hiërarchische oversten hadden kunnen ingrijpen, maar deden het niet. Zullen ze het nu wel doen of moeten anderen het voor hen doen? Er is een echte scheiding der machten nodig in de kerk en onafhankelijke controle op wie macht uitoefent. Beide ontbreken nu. Met onderlinge broederlijke vermaning alleen lukt het niet.  III

Lees ook hiet het integrale standpunt "Boetetocht naar Dublin" uit Tertio nr. 966 van 16 augustus 2018.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​