Tertio 966 - Boetetocht naar Dublin

Standpunt Emmanuel Van Lierde

Boetetocht naar Dublin

De buitenlandreizen van paus Franciscus zijn zelden een wandeling in het park. Ze zijn symbolisch geladen of gevaarlijk. Maar daar kiest Franciscus zelf voor vanuit zijn zorg om de periferie en de vrede. Nu is het buiten zijn wil om dat er donkere wolken hangen boven zijn nakende trip naar Ierland. Wacht hem een “gang naar Canossa”?

Seksueel misbruik

Van 21 tot 26 augustus vindt in Dublin de World Meeting of Families plaats, dé hoogmis om de schoonheid van het huwelijk te vieren. Maar misbruikschandalen en heikele kwesties overschaduwen het gebeuren. Dublins aartsbisschop Diarmuid Martin gaf aan dat de paus bij zijn komst naar het slotweekend niet kan doen of z’n neus bloedt en premier Leo Varadkar beloofde zelf de zware thema’s aan te kaarten. Bij zijn aantreden wou Franciscus vermijden dat zijn pontificaat louter in het teken zou staan van de aanpak van schandalen in de kerk. Maar vijf jaar later kan ook hij niet meer naast de opflakkerende brandhaarden kijken, zeker nu almaar vaker bisschoppen en kardinalen onder vuur liggen. Een tweede Chili – waar hij in januari beschuldigingen afdeed als laster – kan Franciscus zich niet veroorloven. Voortaan zal hij kordater moeten optreden, onder meer door ervoor te zorgen dat bisschoppen effectief aansprakelijk zijn. Dat de oprichting van een rechtbank daartoe eerder uitbleef, was een reden voor Iers misbruikslachtoffer Marie Collins om uit de Pauselijke Commissie ter Bescherming van Minderjarigen te stappen.

Structurele oorzaken

Het valt ook steeds minder vol te houden dat het alleen een paar “rotte appels” in de grote korf of zaken uit het verleden zijn. Als het seksuele misbruik – van minderjarigen, maar ook van seminaristen, jonge confraters, nonnen, huishoudsters,… – op zo’n wereldwijde schaal voorkomt, ligt het dan niet aan systeemfouten? Moet er niet gezocht worden naar structurele oorzaken? Alleen het celibaat als boosdoener aanwijzen, is te simplistisch. Maar met klerikalisme, macht, psychische onvolwassenheid en een gesloten, hiërarchisch mannennetwerk erbij ontstaat een giftige cocktail. Commentatoren onder wie Robert Mickens, Rod Dreher en James Alison wijzen voorts op het buitengewoon hoge aantal homoseksuele geestelijken die door de kerkelijke leer ter zake hun geaardheid verborgen houden – vaak door zich net homofoob te gedragen – met hypocrisie en psychoseksuele immaturiteit tot gevolg.

Niet-hetero

Dat is meteen een volgend heet hangijzer waar de kerk niet langer naast kan: haar leerstellige en pastorale houding tegenover al wie niet-hetero is. Dublin verwelkomt jezuïet James Martin als spreker. Zijn boek Een brug bouwen. Hoe de katholieke kerk en de LHBT-gemeenschap kunnen bouwen aan een relatie van respect, begrip en fijngevoeligheid (Adveniat) moedigt beide partijen aan elkaar beter te leren kennen en geeft daartoe aanzetten. Zo doen kerkleiders er goed aan zich uit te spreken tegen discriminatie en geweld op basis van seksuele oriëntatie. Ook bij ons hoor je de kerk zelden bij gaybashing.

Postchristelijke cultuur

Dan is er nog de plaats van de vrouw in de kerk. De Ierse oud-president Mary McAleese werd op internationale vrouwendag voor haar standpunten over de wijding van vrouwen, het homohuwelijk en abortus geweerd uit het Vaticaan door de in Dublin geboren kardinaal Kevin Farrell, voorzitter van het Dicasterie voor het Gezin, de Leken en het Leven dat instaat voor het familiecongres. Ze hoopt dat het er deze keer inclusiever aan toe gaat, maar is sceptisch. Franciscus wacht alvast een totaal ander Ierland dan het katholieke bastion dat Johannes Paulus II in 1979 bezocht. Toen was echtscheiding er verboden, het homohuwelijk ondenkbaar en abortus illegaal. Hoe zal de Argentijn zich opstellen tegenover die nu postchristelijke cultuur waar een machtige clerus diepe wonden naliet? Wollige woorden of afwijzingen strooien daar alleen maar zout in. In 36 uur kan de paus onmogelijk alle verwachtingen inlossen, maar op dit keerpunt in zijn pontificaat zullen de signalen die hij uitstuurt, wel zijn verdere geloofwaardigheid bepalen.  III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​