Tertio 960-961 - “Oosterse christenen volwassen genoeg om zelf te beslissen”

“Oosterse christenen volwassen genoeg om zelf te beslissen”

De nieuwe secretaris-generaal van de Raad van Kerken van het Midden-Oosten, de Libanees-maronitische theologe Souraya Bechealany, neemt geen blad voor de mond. “Wij hebben steun uit het Westen nodig, maar neem geen beslissingen in onze plaats. De christenen zijn geen vreemdelingen in het Midden-Oosten; we zijn er al twee millennia en inmiddels volwassen genoeg om zelf ons lot in handen te nemen.”

Paus Franciscus kondigde eind april een merkwaardig initiatief aan, dat wel eens profetisch kan zijn. De bisschop van Rome heeft alle leiders van christelijke kerken en gemeenschappen in het Midden-Oosten op zaterdag 7 juli in het Zuid-Italiaanse Bari uitgenodigd voor “een dag van gezamenlijke gedachtewisseling en gebed over de dramatische situatie waaronder onze geloofsbroeders en -zusters in het Midden-Oosten gebukt gaan”.

De keuze voor Bari is niet toevallig. De havenstad aan de Adriatische Zee was altijd al een venster van het Westen op het Oosten. Bovendien bezit de Sint-Nicolaasbasiliek, waar de gebedsbijeenkomst van 7 juli plaatsvindt, sinds de 11de eeuw relieken van bisschop Nicolaas van Myra, een stadje in het huidige Turkije. De volksverering van Sint-Nicolaas is niet alleen belangrijk voor de katholieken maar ook voor de orthodoxen; Nicolaas is de patroonheilige van Rusland.

Contact met politiek

De kans bestaat dan ook dat de Russisch-orthodoxe patriarch Kyrill van Moskou naar Bari afzakt. Kyrill heeft een rechtstreekse lijn met de Russische president Vladimir Poetin. Ongetwijfeld reizen de Syrisch-orthodoxe patriarch Ignaas Aphrem II Karim, de Grieks-orthodoxe patriarch Youhanna X van Antiochië, de Grieks-melkitische patriarch Youssef I Absi, de Libanees-maronitische patriarch Béchara Boutros Raï en de net kardinaal gecreëerde chaldeeuwse patriarch Louis Raphaël I Sako eveneens naar Bari af. Ook zij hebben vaak contact met allerlei politieke leiders in hun respectievelijke thuislanden Syrië, Libanon en Irak.

Onderschrift: “De oosterse christenen horen thuis in het Nabije Oosten”, stelt Souraya Bechealany. © Albin Hillert / CEC

Of oecumenisch patriarch Bartholomeos I van Constantinopel, de Armeens-apostolische katholikos Karekin II of de koptisch-orthodoxe baba Tawadros II van Alexandrië er zullen zijn, is nog onduidelijk. Wel staat vast dat de christelijke diversiteit in het Nabije Oosten sterker dan ooit tevoren vertegenwoordigd zal zijn. En omdat veel van die kerkleiders niet alleen nauwe relaties onderhouden met diverse politieke kopstukken maar ook met moslimleiders in het woelige Midden-Oosten, wordt dit gebeuren meteen een diplomatieke topontmoeting.

Samenwerkingsverband

De genoemde kerkleiders zien elkaar al regelmatig binnen de Raad van Kerken van het Midden-Oosten – een oecumenisch gremium met Arabisch, Frans en Engels als voertalen. Toen haar voorganger Michel Jalkh rector werd van de universiteit van de Antonijns-maronitische orde in het Libanese Baabda, nam de maronitische theologe Souraya Bechealany van de Sint-Jozefsuniversiteit in Beiroet in januari jongstleden over als secretaris-generaal van dat samenwerkingsverband. Bechealany gaat ervan uit dat het initiatief voor de ontmoeting in Bari de paus is ingefluisterd door haar organisatie en in het bijzonder door de chaldeeuws-katholieke covoorzitter, de kersverse kardinaal Sako, patriarch van Babylon der Chaldeeën en aartsbisschop van Bagdad.

“Moeten we naar Bari gaan om elkaar te ontmoeten? In principe niet”, zegt ze. “Maar de paus speelt internationaal een belangrijke rol en daarom is zo’n initiatief zeker welkom.” Al was het maar omdat “een deel van ons lichaam nog ontbreekt: de Assyrische kerk of Kerk van het Oosten maakt nog geen deel uit van onze raad”. Die Assyrisch-orthodoxen zijn nestorianen – het Concilie van Efese (431) verwierp de omschrijving van toenmalig patriarch Nestorios van Constantinopel van de twee personen van Christus en koos voor een definitie van twee naturen van één heilige persoon – en vooral de koptisch-orthodoxen verzetten zich tegen de integratie van deze “ketters” in de Raad van Kerken van het Midden-Oosten. Maar aangezien paus Franciscus de uitnodigingen verstuurt, komt de Assyrisch-orthodoxe katholikos-patriarch Gewargis III wellicht toch naar Bari. Meegenomen is dat zijn gelovigen voor de grote meerderheid in de Verenigde Staten leven, waarmee eventueel nog een lijntje met een politieke gesprekspartner gelegd kan worden.

Gevoeligheid voor alteriteit

“Elk initiatief is welkom – of het nu van binnenuit komt of van buitenaf – om samen met de christenen in het Midden-Oosten onze situatie beter bekend te maken bij de publieke opinie en om ze diplomatiek te ondersteunen”, zegt Bechealany. “Bovendien is gezamenlijk gebed geen formaliteit. Geloven wij niet dat waar twee in Zijn naam samenkomen, Christus onder hen is en de heilige Geest hen bijstaat? We dienen in het gebed te geloven opdat het vrucht zou dragen. We dienen te geloven dat je na een dag van gebed niet meer dezelfde bent als ervoor. Hoe meer we samen bidden, hoe meer we het gezamenlijke Lichaam van Christus vormen en groeien in de eenheid waarvoor Hij zelf ook gebeden heeft.”

Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​