Tertio 957 - Onderbroken traditie

Standpunt Emmanuel Van Lierde

Onderbroken traditie

De Leuvense theoloog Lieven Boeve – vandaag de topman van Katholiek Onderwijs Vlaanderen – publiceerde in 1999, bijna twintig jaar geleden, het nog altijd lezenswaardige boek Onderbroken traditie. Het eerste deel van die publicatie wees op de ommekeer die de moderniteit en de postmoderniteit teweegbrachten, hoe die een breukmoment met de traditie betekenden. Ondertussen namen de individualisering, de secularisering, de pluralisering en de detraditionalisering, waarover Boeve schreef, alleen maar toe – met onder meer de “ver-onzeker-ing van de identiteit” tot gevolg. We weten niet meer wie we zijn want we knipten onze wortels door. De geloofsoverdracht stokte. De tijd dat de katholieke traditie met de paplepel van generatie op generatie werd doorgegeven, ligt al lang achter ons. Ondertussen is onze cultuur vervreemd van het christelijke verhaal.

Nieuw onderzoek van de Leuvense theologiefaculteit (zie blz. 14-15) bevestigt andermaal die “onderbroken traditie”. Ook bij leerkrachten en directies uit het katholiek onderwijs in Vlaanderen is de bodem van de secularisatie en de detraditionalisering zo goed als bereikt. Lange tijd werd gedacht dat de “oudere” generatie nog borg kon staan voor de katholieke identiteit, maar uit deze studie blijkt dat een illusie te zijn. Personeelsleden die van thuis uit nog doordrongen waren van het katholieke dna, zijn intussen op enkele uitzonderingen na gepensioneerd. “De tijd dat we konden rekenen op de oudere generaties om de katholieke schoolidentiteit te schragen, is voorbij. Op dat verleden kunnen we niet meer bouwen. De vanzelfsprekende confessionaliteit is grotendeels weg. Het zal niet meer van de ouderen komen”, bevestigt theoloog Didier Pollefeyt die verantwoordelijk is voor het onderzoek naar de leeftijdseffecten.

Steunpilaren

Dat oogt niet rooskleurig. In aansluiting bij de ondertitel van Boeves boek duikt meteen de vraag op: heeft het christelijke verhaal dan nog toekomst? Als de leerkrachten en de directies in de scholen even geseculariseerd, gedetraditionaliseerd en gepluraliseerd zijn als de rest van de samenleving, wie zal dan nog instaan voor de katholieke identiteit? Hoe kan dan nog iets van de christelijke boodschap en traditie doorschijnen in het onderwijs? Is het dan “einde verhaal”? Zonder steunpilaren stort het katholieke huis in elkaar.

Nieuwkomers aan deBron

Maar klopt het wel dat er geen dragende krachten voor de katholieke identiteit meer zouden zijn in de scholen? Het vanzelfsprekende geloof is weg, maar nu duiken in alle generaties mensen op die bewust kiezen voor het christendom. Leeftijd is geen onderscheidende factor meer die de grens aangeeft tussen wie wel of niet gelooft. Er is geen generatiekloof als het op religieuze identiteit aankomt. Je vindt allerlei levensbeschouwelijke posities in alle leeftijdscategorieën. Zij die nu werkzaam zijn in het katholiek onderwijs, werden na 1958 geboren – de overgrote meerderheid zelfs na 1968. Ze zijn postconciliair en hebben hooguit nog wat uitlopers van de machtskerk gekend. Het is moeilijk denkbaar dat ze aan kerk en geloof complexen overhielden en met die traditie willen afrekenen. Veeleer zijn die jongere generaties “nieuwkomers aan de Bron” die onbevangen het christelijke verhaal kunnen ontdekken en verkennen.

Investeren in identiteit

Daar liggen dan ook de kansen: in alle huidige generaties vind je mensen die openstaan voor religie en die meer specifiek in dialoog willen gaan met de christelijke traditie, en ja, die zich willen engageren in de navolging van Christus. Het is aan de koepel van het katholiek onderwijs en aan de kerkleiding om die kansen te grijpen en voluit in te zetten op ondersteuning en vorming in de christelijke identiteit en spiritualiteit. Investeren in jonge krachten als dragers van de schoolidentiteit, is investeren in de toekomst en het voortbestaan van het katholieke net. Dat niet doen, is ronduit schuldig verzuim.  III

Reageren kan via emmanuel.vanlierde@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​