Tertio 943 - “Pontificaat actualiseert Tweede Vaticaans Concilie”

“Pontificaat actualiseert Tweede Vaticaans Concilie”

“Vaticanisten zijn als kunstcritici. Ze houden van hun onderwerp, maar moeten wel kritisch blijven en het kunnen zeggen als ze een werk of een plaat minder goed vinden. Wel, deze paus bracht al veel gouden platen uit.” Aan het woord is Robert Mickens, verantwoordelijke van de Engelstalige editie van La Croix International.

“Onmiskenbaar heeft Franciscus het pausschap hervormd. De grootste zet daarbij was dat hij zijn intrek nam in Casa Santa Marta. Dat maakt hem vrij. Wie na hem komt, kan niet opnieuw een barokke paus zijn. Dat zou gezien worden als verraad aan het evangelie, de vroege kerk en het Tweede Vaticaans Concilie, waarnaar Franciscus terugkeert. De sleutels om hem te begrijpen, zijn de exhortatie Evangelii Gaudium, zijn interviews met jezuïet Antonio Spadaro en de neerslag van zijn gesprekken met jezuïeten die Spadaro eveneens publiceert”, steekt Robert Mickens van wal.

Onderscheidingsproces

“Franciscus beoogt bovenal een mentaliteitswijziging. Vooral gewone gelovigen en zelfs niet-gelovigen volgen hem daarin. Hij laat ons herontdekken wat christen-zijn echt is: als pelgrims samen op weg gaan in navolging van Christus en samen een onderscheidingsproces volgen in het chaotische leven. Daarbij staan niet de regels centraal, maar het getuigen. Met zijn woorden en daden raakt hij vooral de basis. Helaas zie ik een jonge clerus en sommige bisschoppen die als ideologen zich daartegen verzetten. Ze willen de oude orde, het ancien régime, in ere houden”, vervolgt de Amerikaanse Vaticanist die lang voor The Tablet schreef en nu aan La Croix International verbonden is.


Fotobijschrift: “Paus Franciscus is geen Romein. Hij studeerde niet in Rome en bekleedde nooit een post in de Curie. Hij komt letterlijk en figuurlijk uit de Nieuwe Wereld. Sommigen uit het oude continent ervaren dat als een bedreiging.”  © Pierre Verniers

Voortdurende synode

“De ouderen dachten dat het Concilie begraven was door Johannes Paulus II en Benedictus XVI. Franciscus heeft de energie, de hoop en de vreugde van die kerkvergadering weer tot leven gewekt. Hij actualiseert Vaticanum II en zet dat gebeuren voort. Het Concilie was een beginpunt, het stopte niet in 1965. Daarom is er ook de voortdurende bisschoppensynode als permanent orgaan om dat proces voort te zetten. Niet toevallig hecht Franciscus daar veel belang aan”, stelt Mickens.

Zichzelf gebleven

“Het Griekse syn-odos betekent  ‘samen op weg gaan’. De kerk is geen museum. Ze moet in beweging blijven. Na een innerlijk onderscheidingsproces moet ze naar buiten gaan. Franciscus wijst voortdurend van zichzelf weg. Hij wil niet volop in de belangstelling staan. Hij roept op aandacht te hebben voor allen in de periferie, voor de armen en de aarde. Daarbij is Jorge Mario Bergoglio zichzelf gebleven. Hij is als bisschop van Rome niet anders dan hij was als bisschop in Argentinië. Hij is altijd een padre gebleven en geen holy father geworden. Hij beleeft de visie van het Catacombenpact (een overeenkomst die bisschoppen sloten aan het einde van het Concilie om te ijveren voor een  ‘arme kerk voor de armen’  (zie Tertio nr. 822 van 12/11/’15), nvdr)”, vindt de journalist.

Oppositie

“De oppositie tegen Franciscus is reëel”, vervolgt Mickens.  “Omdat de paus een gevaar is voor de Curie en de oude orde, is er een institutionele weerstand. Dat hij tegen protocol en bureaucratie is, maakt sommige medewerkers nerveus. Franciscus is geen Romein. Hij studeerde niet in Rome en bekleedde nooit een post in de Curie. Hij komt letterlijk en figuurlijk uit de Nieuwe Wereld en sommigen uit het oude continent ervaren dat als een bedreiging. Franciscus is veeleer evangelisch dan kerkmens of kerkvorst. Hij volgt Jezus na en stelt zich kwetsbaar op. Na een onderscheidingsproces geeft hij soms toe dat hij fout was en verbetert zichzelf. Tegenstanders reageren zoals de grootinquisiteur van Fjodor Dostojevski tegen Jezus: waarom ben je teruggekomen? We hadden de zaakjes nu goed op orde. Je komt dat toch niet verstoren?”, lacht de Vaticanist.

“Franciscus zelf blijft opmerkelijk tolerant tegenover zijn tegenstanders. Je moet al zwaar in de fout gaan voor je zijn vertrouwen verliest. Waar hij niet tegen kan, zijn rigide of corrupte mensen. Zij die het ene preken en het andere doen of een dubbelleven leiden. Als hij zoiets te weten komt, kun je vertrekken.”

Seksueel misbruik

Mickens is niet blind voor zijn zwaktes.  “Over de rol van de vrouw blijft hij dubbelzinnig en de aanpak van het seksueel misbruik is niet zijn sterkste kant. Hij is daarin een kind van zijn tijd, een Latijns-Amerikaanse man op leeftijd. Alle bisschoppen van die generatie behandelden het seksueel misbruik eender. Hij wijst er geregeld op zelf een zondaar te zijn. Daarom is hij mogelijk mild tegenover bisschoppen die het instituut wilden beschermen en te weinig aandacht hadden voor de slachtoffers. Ik denk ook dat hij wou vermijden dat zijn pontificaat alleen in het teken zou staan van de aanpak van het misbruik. Daarom gebeurt veel in de luwte. Zo kwam nu aan het licht dat hij op vrijdag vaak slachtoffers ontmoet. Hij wou nieuwe zuurstof geven aan de kerk. Dat kan moeilijk als alles in het teken van de schandalen bleef staan.”   

Fout ingelicht

Tijdens de pausreis naar Chili in januari (zie Tertio nr. 935 van 10/1 en volgende) maakte Franciscus evenwel geen goede beurt als het over seksueel misbruik ging.  “Wellicht was hij fout ingelicht door een klein groepje. Ik zie er de hand in van de Chileense kardinaal Francisco Javier Errázuriz Ossa, lid van pauselijke kroonraad met negen kardinalen (C9), en vooral van kardinaal Angelo Sodano, de nu negentigjarige deken van het kardinalencollege. Hij was nuntius in Chili van 1978 tot 1988 en staatssecretaris. Jarenlang beïnvloedde hij de bisschopsbenoemingen in Chili. Kardinaal Seán O’Malley van Boston die de pauselijke misbruikcommissie leidt en tot de C9 behoort, moest wel reageren, want hij had een brief van een Chileens slachtoffer aan de paus overhandigd. En onder meer in dit dossier zie je dat de paus in staat is zijn fouten toe te geven en iets recht te zetten. Meteen zond hij aartsbisschop Charles Scicluna naar Chili, een sterkhouder in de aanpak van misbruikdossiers. Eerstdaags overhandigt hij zijn rapport aan de paus.”

Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​