Tertio 942 - “Wees geen lauwe gelovigen! Verberg uw geloof niet!”

“Wees geen lauwe gelovigen! Verberg uw geloof niet!”

Zo’n tweeduizend mensen tekenden eerder deze maand present in de kerk van Onze-Lieve-Vrouw van Stockel in Brussel voor een conferentie van kardinaal Robert Sarah. De prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst kwam er zijn boek Dieu ou rien toelichten. Ook in het exclusieve interview met Tertio blijft de Guineese kardinaal bij zijn radicale standpunten. “God kent het verschil tussen schapen en bokken. We moeten een keuze maken: of God, of de zelfdestructie.”

Emmanuel Van Lierde /  Afkomstig uit een onbeduidend dorpje in de West-Afrikaanse savanne liet niets vermoeden dat Robert Sarah zich zou ontpoppen tot een internationale sterkhouder van de rooms-katholieke orthodoxie. Recht in de leer komt de Curiekardinaal radicaal over, onverzettelijk in zijn strijd tegen elk relativisme van de geloofswaarheid.  “Allen zijn we geroepen tot heiligheid.”  En daar valt niet op af te dingen.  “Plaats God weer in het centrum van uw leven.”

Met andere Afrikaanse kerkleiders publiceerde u het boek Christ’s New Homeland – Africa. Waarom is dat continent Christus’  nieuwe vaderland?
“Afrika is getekend door armoede, conflicten en oorlogen, maar tegelijk is er een immense rijkdom en die ligt allereerst bij God en de familie. Zij zijn het fundament van de maatschappij, maar als ze vernietigd worden door dodende ideologieën, dan implodeert de samenleving. Dan dreigt een anesthesie zoals nu in het Westen. Kijk naar het lijden bij gescheiden gezinnen, daarna  ‘hersamengesteld’  om dan nog eens uiteen te gaan… Je ziet het ook in België. De eerste slachtoffers van die schipbreuk zijn de kinderen. Weet u dat het niet ongewoon is dat kinderen die in vitro verwekt zijn door een anonieme vader, de identiteit van hun verwekker zoeken? Psychologen wijzen erop dat de zoektocht naar een vader een natuurlijke behoefte is. En dus lijden kinderen die er geen hebben. Ondanks alle mooie woorden over de rechten van het kind, ontberen velen een werkelijk ouderschap. Waarom behandelen we kinderen als objecten? Waarom wil men het klassieke gezin ondermijnen? Waarom gelooft men dat geld waarmee je alles kunt doen, alles kunt kopen, alles kunt hebben, gelukkig maakt? Neen, accumulatie van rijkdom maakt niet gelukkig. Wie zijn bestaansreden in overeenstemming met de natuurwetten van God uit het oog verliest, wordt als een schip zonder kompas. Vroeg of laat kwetst hij zich aan de kliffen van egoïsme en onverschilligheid. Hij dreigt lichaam en ziel te verspelen. De dag komt dat het Westen zoals het oude Romeinse Rijk zo ten onder gaat, tenzij het zich bekeert.”


Fotobijschrift: Voor de conferentie in de kerk van Onze-Lieve-Vrouw van Stockel vond een eucharistie plaats, voorgegaan door kardinaal Jozef De Kesel, in concelebratie met kardinaal Robert Sarah (links op de foto) en de pauselijke nuntius in België, Augustine Kasujja.  © EVL

“En door de mondialisering verspreidt het Westen zijn vergif in de armste en meest kwetsbare landen, in Afrika, maar evengoed in Azië, Latijns-Amerika en Oceanië. Op dit moment is Afrika nog rijker en solider dan het Westen en daarom is het het continent van de hoop voor de 21ste eeuw. Op voorwaarde dat de Afrikanen vasthouden aan hun traditionele waarden die versterkt en gezuiverd werden door de verkondiging van het evangelie. Paus Paulus VI noemde Afrika in 1969 het nieuwe vaderland van Christus omdat het continent zich genereus openstelde voor Jezus en zijn evangelie. In 1900 waren er twee miljoen katholieken, vandaag zijn er meer dan tweehonderd miljoen. Ondanks alle miserie onthaalt Afrika Christus en zijn Blijde Boodschap, zijn visioen over de familie incluis. Afrikanen staan voor de opdracht hun schat bij uitstek te verdedigen zonder dewelke een duurzame beschaving niet mogelijk is: het gezin. En ze moeten onvermoeibaar hun geloof in God verkondigen. Ze moeten moedig alle aanvallen op het leven, van de conceptie tot de dood, bestrijden. Ze moeten elke druk van de genderideologie en de duivelse afgeleiden daarvan verwerpen.”

Paus Franciscus verwierp al meermaals het  “ideologische kolonialisme”. Wat wordt daarmee bedoeld?
“De paus deed dat inderdaad al met klem en hij toont zich zo een verdediger van het gezin als de vitale hoeksteen van de samenleving en de kerk, het heiligdom van het leven. De kerk is een van de weinige instellingen die de moed hebben de realiteit onder ogen te zien, de juiste diagnose te stellen, alsook remedies aan te reiken. Als diagnose wees Johannes Paulus II erop dat het Westen leeft  ‘alsof God niet bestaat’. Er is een  ‘zwijgzame afvalligheid’  van het geloof. Benedictus XVI en Franciscus zetten de strijd voort tegen het relativisme, de secularisatie, het praktische atheïsme, en tegen een vrijheid zonder verantwoordelijkheid, de bittere vrucht van het individualisme.”

“De kerk doet een beroep op het geweten door ons de ware uitdaging voor te houden: die van ons overleven. Helder zegt ze: in het Westen hebt u in uw wetten de toestemming om ongeboren kinderen te doden, ingeschreven, evenals moord door euthanasie en geassisteerde zelfdoding, op ouderen, ernstig zieken of mensen met een beperking. Voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid is er een legalisering van abortus, contraceptie, euthanasie, homohuwelijk… “

“Agressieve politieke druk wordt uitgeoefend en miljoenen dollars geschonken aan de Afrikanen om dat alles ook in hun continent in te voeren. Geld wordt zo gebruikt door de rijken om Afrika te vermoorden en zijn natuurlijke én menselijke rijkdommen te kunnen stelen. Dat is de ideologische kolonisatie. Het komt erop aan dat de Afrikanen zich niet nog eens laten koloniseren en vasthouden aan hun traditionele wijsheid en antropologie dat een man en een vrouw een koppel vormen en een gezin stichten.”

Kijkt u niet te pessimistisch naar het Westen?
“Verre van, ik ben dankbaar voor de talrijke initiatieven die overal opbloeien, ook in België, in uw bisdommen en parochies, bij de nieuwe bewegingen, in scholen enzovoort, om het sociale weefsel te herstellen, te beginnen bij het gezin. Tijdens mijn vele bezoeken in parochies en bedevaartsoorden in het Westen zie ik een toegenomen bewustzijn dat materialisme en hedonisme de mens niet gelukkig maken. Ze leiden niet tot humaniteit, maar vernietigen en vernederen onze menselijkheid. Ze minachten de humane, morele en religieuze waarden en herleiden de mens tot een object van plezier en commercie. Steeds meer christenen en mensen van goede wil verlangen authentieke waarden van vrede en van respect voor het leven en de natuur uit te dragen ter bevordering van het gezin. Daar vinden immers de humanisering, de socialisatie en het optillen in hun waardigheid van de volgende generatie plaats. Zoals Familiaris Consortio stelt, hangt de toekomst van de mensheid af van het gezin. Ik wens dat het Belgische volk zich het blijvend actuele voorbeeld herinnert van koning Boudewijn en koningin Fabiola. Zij legden getuigenis af van de waarheid. We mogen ons toevertrouwen aan hun voorspraak.”

Met  Amoris Laetitia bepleit paus Franciscus een barmhartige pastoraal. Welke uitdagingen ziet u?
“U omschrijft het als een barmhartige pastoraal, maar is een pastoraal zonder barmhartigheid nog een pastoraal? Neen, natuurlijk niet. Die twee woorden zijn geen tegengestelden, maar rijmen met elkaar. Ze verrijken elkaar wederzijds want in de term  ‘pastoraal’  zit het woord  ‘pastor’, herder, waarachter een hele leer en spiritualiteit schuilgaat. Maar er is geen barmhartigheid of vergeving zonder waarheid, zonder berouw en zonder de wil zich te bekeren. Zoals de barmhartige Samaritaan moet elke ware pastoraal halt houden, de wonden zien en ze verzorgen met veel liefde, compassie én efficiëntie. De ware barmhartige Samaritaan is Jezus. We moeten de gewonden tot bij Hem brengen. Hij is de ware herder, de dokter die allen wil genezen die oprecht naar het Vaderhuis wensen terug te keren zoals de verloren zoon. Zijn barmhartigheid weet het verschil te maken tussen de  ‘schapen’  en de  ‘bokken’. God kent geen verwarring. Zijn barmhartigheid wil genezen. Een bekwame dokter weet wat goed is voor zijn patiënt. In de remedie kan hij niet inschikkelijk zijn, hij moet veeleisend optreden om te kunnen genezen. Heeft God misschien zijn Zoon gespaard ter wille van ons heil? Heeft Hij Hem niet overgeleverd aan ons?”

U kwam in Brussel uw boek Dieu ou rien voorstellen. Is die titel niet te radicaal? Het leven is toch niet zo zwart-wit?
“De broosheid van het leven, de tragedies en het lijden beletten niet dat er zwart en wit bestaat. Er is dag en nacht, hemel en aarde, goed en kwaad, man en vrouw, zieken en gezonden. We moeten niet alles afzwakken en relativeren omdat er lijden en tragedies bestaan. God heeft immense ambities met ons. Hij wil ons niet laten steken in de modder. God wil dat we heilig worden. Al tweeduizend jaar brengen christenen daartoe enorme offers. De radicaliteit van het evangelie is geen rigorisme, geen rigiditeit. Het is onze roeping: allen zijn geroepen tot heiligheid.”

“Dieu ou rien; ik neem niets terug van die titel die goed weergeeft dat de mens altijd voor de keuze staat, een alternatief waarvan zijn eeuwige bestemming afhangt. Dat geldt zelfs nog meer in onze tijd, want het is niet alleen een keuze voor elk individu afzonderlijk, maar ook voor de toekomst van de hele mensheid. Sinds de Tweede Wereldoorlog en de twee atoombommen weten we dat ze sterfelijk is. Ze kan de nucleaire vernietiging over zichzelf uitroepen. Iets gelijkaardigs is het misprijzen van de natuur en het uitputten van de natuurlijke rijkdommen. Zelfde resultaat: vernedering, perversie en zelfdestructie. Ja, God of niets, dat is het alternatief. Ik geef toe, radicaal, maar eigenlijk is het een kreet van verdriet, de kreet van een zielzorger tegenover de hardvochtigheid van onze tijdgenoten. Het is niet anders dan een echo van Gods jammerklacht die als rode draad door de Bijbel loopt tot het Lam Gods alle lijden op zich neemt.  ‘Keer terug, Israël, naar de Heer uw God. Door je eigen wandaden ben je ten val gekomen’, klaagt God volgens de profeet Hosea (14, 1). Of in het boek Joël:  ‘Scheur uw hart en niet uw kleren, en keer terug tot de Heer uw God want Hij is genadig en barmhartig voor wie berouw toont’  (2, 13). Ja, wij hebben een keuze te maken: of God, of onze zelfvernietiging.”

In het boek Dieu ou rien vertelt u over uw levensloop. Priester worden was verre van evident. Ervaart u uw levensloop als een groot mirakel?
“Elk leven is een mirakel van Gods genade. In Zijn licht en voor het heilig sacrament, aanbeden in de stilte, wordt het ons gegeven te ontdekken dat ons leven, verre van een simpele opeenvolging van toeval en onvermijdelijkheden, voor alles een schitterende gave van God is. Voor alles wat mij overkwam, dank ik God: de roeping tot het priesterschap, ontdekt en gegroeid dankzij het nederige, opgewekte en liefdevolle geloof van mijn ouders, dankzij het voorbeeld van de missionarissen… en mijn antwoord daarop te willen leven in overeenstemming met Gods wil. Het is alweer een bewijs van het feit dat kinderen nood hebben aan de hulp en het voorbeeld van hun ouders en van opvoeders die ze verlangen na te bootsen.”

“Elke christen is een martelaar, iemand die getuigt van de radicaliteit van het evangelie”, zegt u. Hoe zijn wij vandaag martelaars, niet in het Midden-Oosten, maar hier in het Westen?
“Christen-zijn is niets anders dan worden als Christus, op Hem gelijken en radicaal en helemaal het evangelie en de leer van de kerk volgen. Een christen is in staat te sterven uit trouw aan Christus en door een heroïsch getuigenis van het evangelie. Je bent geen christen om te grappen. Het is belachelijk God en Christus voor te stellen als lamme goedzakken. Ja, God is goed en barmhartig, maar ook een veeleisende Vader.  ‘Als uw rechteroog u tot zonde zou verleiden, ruk het uit en werp het ver van u, want het is beter voor u dat één van uw leden verloren gaat en niet uw hele lichaam in de hel geworpen wordt’  (Matteüs 5, 29-30). Christen-zijn is je kruis opnemen en Christus volgen. Luister niet naar een hol evangelie!  ‘Het evangelie, dat is zout, en jullie hebben er suiker van gemaakt’, zegt Paul Claudel. Laten we trachten met moed, heroïsme en waarheid het voorbeeld van de martelaren te volgen.”

“Om op uw vraag te antwoorden, verwijs ik naar mijn lezing in Brussel. Ja, er is vervolging van de christenen in het Midden-Oosten en Afrika met vaak de fysieke dood tot gevolg. Maar erger is de morele dood. Jullie in het Westen zijn vandaag de meest vervolgde christenen want men wil uw geloof doden, anestheseren, verdoven, verbannen. Men wil uw moraal ondermijnen. Ik kom uit een vervolgde kerk waar we fysiek bedreigd werden en door Gods genade ben ik meermaals aan de dood ontsnapt (destijds prijkte de aartsbisschop van Conakry ook in de top drie op de dodenlijst van dictator Ahmed Séhou Touré, nvdr). Daardoor ben ik nu zo radicaal. Ik roep u op: wees geen lauwe gelovigen! Verberg uw geloof niet! Heb geen angst en verenig u met medegelovigen. Denk aan uw medebroeders die als martelaren sterven overal ter wereld. Heb dan ook de moed.  ‘Het bloed van de martelaren is het zaad van de kerk’, zei kerkvader Tertullianus. Mijn geloof heeft het gewekt.”

Als prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten publiceerde u ook het boek La force du silence. Contre la dictature du bruit. Zijn katholieken het gevoel voor mysterie en stilte kwijtgeraakt?
“We moeten dringend de zin voor God – onze persoonlijke relatie met Hem –, de zin voor het heilige en het respect voor de liturgische boeken herontdekken. God laat zich alleen benaderen in de stilte. Voor Gods majesteit verliezen wij onze woorden. Wie durft er het woord te nemen voor de Almachtige? Ik aarzel dus niet te bevestigen dat de gewijde stilte een essentiële, vitale wet is voor elke liturgische viering. Het laat ons toe binnen te treden in het gevierde mysterie. Het Tweede Vaticaans Concilie onderstreept dat de stilte een geprivilegieerd middel is voor het volk Gods om te participeren in de liturgie. Daarmee gaven de Concilievaders aan dat de ware liturgische participatie het binnentreden in het goddelijke mysterie is.”

“Onder het voorwendsel de toegang tot God te vergemakkelijken, wilden sommigen dat alles in de liturgie onmiddellijk verstaanbaar zou zijn; rationeel, horizontaal en menselijk. Met als gevolg dat sommige priesters zonder ophouden praten en aan de heilige teksten verkeerdelijk hun improvisaties en commentaren toevoegen. Door zo te handelen, lopen ze het risico het mysterie te herleiden tot een goed gevoel. Hebben ze schrik dat de stilte voor de Allerhoogste de gelovigen in de war zou brengen? Menen ze dat de heilige Geest niet bij machte is de harten te openen voor de goddelijke mysteries? De gewijde stilte is het kostbaarste goed van de gelovigen. Laat niemand hen dat ontnemen! De stilte moet al onze liturgieën doordesemen. Romano Guardini zei: ‘Als iemand me vraagt waar het liturgische leven begint, dan antwoord ik: bij het aanleren van stilte. Zonder stilte mist alles ernst en blijft het ijdel. De stilte is de eerste voorwaarde voor elke heilige handeling’. Of zoals kardinaal Godfried Danneels ooit zei tijdens een lezing met de suggestieve titel Een houding van dienstbaarheid en niet van manipulatie:  ‘Het gebrek van de westerse liturgie is dat ze te spraakzaam is’.”

“De stilte is geen theoretisch begrip, maar een weg die ons toelaat naar God te gaan. God is stilte en de goddelijke stilte woont in de mens. Door met die zwijgzame God te leven, worden we zelf zwijgzaam. Niets laat ons God meer ontdekken dan de stilte die in het hart van ons bestaan is ingeschreven. Kind van God zijn, is kind van de stilte zijn. De strijd om de stilte is dan ook een dagelijkse spirituele strijd. Het vergt ascese. Het vraagt moed om ons te bevrijden van alles wat ons bezwaart en van alle uiterlijkheden. Het gepraat houdt ons weg van God. De zwijgzame daarentegen is een vrije mens. De ketenen van deze wereld hebben geen greep op hem. Geen enkele dictatuur vermag iets te doen tegen de zwijgzame mens, want ze kan hem niet beroven van zijn stilte. Ik denk aan mijn voorganger in Conakry, aartsbisschop Raymond-Marie Tchidimbo. Bijna negen jaar zat hij in de gevangenis door de marxistische dictatuur. Hij mocht niemand ontmoeten of spreken. Die opgelegde stilte werd voor hem een ontmoetingsplaats met God. Wonder hoe dat cachot een noviciaat werd, dat hem hielp de grote stilte van de hemel beter te begrijpen. De stilte helpt ons af te dalen in ons diepste zelf, daar waar we onszelf tegenkomen en waar we God mogen ontmoeten. ‘Dat ik mezelf kennen mag om U te kennen’, zei Augustinus.”

/     Dit is een ingekorte weergave van het uitvoerige interview met kardinaal Robert Sarah. De integrale, Franstalige transcriptie kan u lezen via deze link.

Bio: Robert Sarah werd in 1945 in Ourous, een dorpje in Frans Guinee, geboren. Onder invloed van twee Franse spiritijnen bekeerde het animistische gezin zich. De kleine misdienaar werd steeds meer gegrepen door God. In 1969 werd hij tot priester gewijd en al op 34-jarige leeftijd werd hij aartsbisschop van Conakry. In 2001 werd Sarah secretaris van de Congregatie voor de Evangelisatie van de Volkeren en in 2010 werd hij voorzitter van de Pauselijke Raad Cor Unum die de ontwikkelingssamenwerking en liefdadigheid van de katholieke kerk destijds coördineerde. Eveneens in dat jaar werd hij kardinaal gecreëerd. Paus Franciscus benoemde hem in 2014 tot prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten. (EVL)

Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​