Tertio 820 - Paradoxale victorie

Standpunt Emmanuel Van Lierde

Paradoxale victorie

De oogst van de zondag beëindigde bisschoppensynode over de  “roeping en de zending van het gezin in de kerk en de huidige wereld”  oogt op het eerste gezicht niet bijster groot. Er werd niets aan de leer veranderd. De controversiële encycliek Humanae Vitae werd niet in twijfel getrokken, maar als een profetisch document gewaardeerd. Waar de vorige synode een bijna tweederdemeerderheid (118 voor en 62 tegen) vond om  “mensen met een homoseksuele geaardheid met respect en fijngevoeligheid te verwelkomen”  in de kerk en er werd nagedacht over de pastorale zorg jegens hen, daar bleef dat thema nu zo goed als helemaal buiten beeld. En de gesloten deur voor hertrouwde echtgescheidenen om de communie te ontvangen, werd niet opengezwaaid maar met veel moeite op een kleine kier gezet. Zeker in het Westen en bij veel media kan niet anders dan worden besloten dat de olifant een muis baarde.

En toch waren de synodevaders na afloop van hun drieweekse samenkomst opgetogen. Waarom zagen zij hun samenkomst wel als een succes? Omdat wat in de ogen van de wereld een dwaasheid is, niet samenvalt met de wijsheid van het evangelie (1 Korintiërs 1, 18 e.v.). Omdat het traditionele huwelijk als instituut niet passé is, maar nog altijd toekomst heeft en de onverbrekelijkheid ervan het ideaal blijft. Omdat gezinnen die volharden in hun trouw een krachtig ja kregen, maar andere relatievormen niet werden veroordeeld. Omdat alle families, ook die in moeilijkheden, werden bemoedigd. Omdat er niet weer deuren definitief dichtgingen zoals onder vorige pausen wel het geval was met de wijding van vrouwen of het ontvangen van sacramenten en het peterschap door hertrouwde echtgescheidenen.

De aanwezige bisschoppen waren voorts blij omdat deze synode het voorbeeld was van een veranderende kerk die steeds meer de synodaliteit als kenmerk heeft (zie blz. 3-5). Omdat de belerende kerk een luisterende kerk wil worden. Omdat kerkleiders eindelijk vrank en vrij kunnen spreken in aanwezigheid van de paus. Omdat Franciscus een debat over het pausschap en over decentralisatie in gang wil steken, al is het niet meteen duidelijk hoe bepaalde beslissingen kunnen overgelaten worden aan lokale bisschoppen(conferenties). Omdat de geest van het Tweede Vaticaans Concilie opnieuw voelbaar was zoals kardinaal Godfried Danneels verderop opmerkt. Net als tijdens dat Concilie ging het in deze synode in wezen om de richting die de kerk uit wil gaan en hoe ze zich verhoudt tot de huidige wereld. Opteert ze voor een starre of voor een barmhartige houding? 

Gunstig tot slot is dat er naast Congregaties voor de bisschoppen, de clerus en de religieuzen, eindelijk een volwaardige Congregatie voor de leken, de families en het leven komt. En dat er tijdens deze synode een nieuwe kerkelijke eenheid groeide over alle culturele verschillen en verdeeldheid heen. Ja, er was heftige tegenstand vóór en tijdens de synode van een groep kardinalen en bisschoppen. Toch leidde het niet tot een breuk en de bereikte consensus is een opsteker voor de hele katholieke kerk en de paus in het bijzonder om op de ingeslagen vernieuwingsweg voort te gaan. Le Figaro omschreef de synode daarom zelfs als een victorie voor de paus.

Toch is euforie misplaatst, want de uitdagingen voor onze kerk en haar (gezins)pastoraal zijn gigantisch. Wie zal instaan voor een betere huwelijksvoorbereiding waar nu meer zou worden op ingezet? Waar zijn de levende geloofsgemeenschappen die families kunnen begeleiden en bemoedigen? Is het denkbaar dat welke inspanningen ook het aantal echtscheidingen doet teruglopen? Kunnen er op termijn toch wijzigingen komen in de leer, want de verwachtingen naar een soepelere houding naar echtgescheidenen en homoseksuelen blijven? Ook de Belgische kerk, in verwachting van een nieuwe aartsbisschop, kijkt tegen een berg huiswerk aan.

Uw reacties zijn welkom op emmanuel.vanlierde@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​