Tertio 541 - Federale loyaliteit gevraagd

Vizier:

Federale loyaliteit gevraagd

De federale staat kan niet overleven zonder een minimum aan loyaliteit van de deelstaten. De hamvraag luidt: wat kunnen de deelstaten, die opnieuw meer aan belang zullen winnen, doen voor de federale overheid? Een mentaliteitswijziging dringt zich op.

Informateur Bart De Wever (N-VA) probeert de komende weken de basis te leggen voor een nieuwe federale regering. Die moet werk maken van een staatshervorming met een verdere overheveling van bevoegdheden aan de deelstaten. Een blik op de geschiedenis leert dat die kaarten niet eenvoudig liggen.

Koenraad De Wolf | Na de grondwetsherziening van 1970 werd het unitaire België fasegewijs gedeeltelijk ontmanteld. Bij de staatshervormingen van 1978 en 1988 werden volgens het ‘unionistische federalisme’ van toenmalig CVP-premier Wilfried Martens bevoegdheden overgeheveld naar de gemeenschappen en de gewesten. Zijn adagium luidde: “Autonomie waar mogelijk, sterk gezag waar nodig.” De deelstaten kregen zowel binnen het Belgische, als het Europese staatsverband een grote autonomie. Maar de vrees van Martens dat daardoor de federale loyaliteit of de ‘Bundestreue’ aan belang zou inboeten, werd bewaarheid. De federale partijen verdwenen en de Vlaamse politiek radicaliseerde. De slogan van de eerste ‘Vlaamse premier’, Gaston Geens (CVP), luidde: “Wat we zelf doen, doen we beter.” En in 1999 keurden alle Vlaamse partijen de nog immer actuele ‘vijf resoluties’ goed. Die pleiten voor coherente bevoegdheidpakketten en meer financiële en fiscale autonomie.

De machtsverschuiving van het federale niveau naar de deelstaten leidde bovendien tot een stiefmoederlijke behandeling van dat eerste. Het schoolvoorbeeld is de verwaarlozing van de sleuteldepartementen Financiën en Justitie. Onder de paarse regeringen van Guy Verhofstadt (Open VLD) kapittelde oppositiepartij CD&V Didier Reynders (MR) terecht als “de slechtste minister van Financiën uit de Belgische geschiedenis”, maar de man zit nog altijd op die post. En in Tertio nr. 539 analyseerde de Leuvense hoogleraar Frank Verbruggen scherp de malaise bij Justitie, waar de hervormingsplannen nu toch in de pijplijn zitten. Overigens kwam de federale regering de voorbije drie jaar nauwelijks aan regeren toe. Essentieel voor het goed functioneren van een land met deelstaten, zoals Duitsland, is het primaat van de federale ‘Bundestreue’. Maar die dimensie ontbreekt bij ons. De voormalige Amerikaanse president John F. Kennedy zei in zijn inauguratiespeech in 1960: “Ask not what your country can do for you, ask what you can do for your country.” Het devies van de nieuwe federale regering die in de steigers staat, moet van bij haar aantreden zijn: wat kunnen de (sterker geworden) deelstaten voor de federale overheid doen – en niet het omgekeerde.

Ons land heeft niet alleen behoefte aan een nieuw evenwicht, maar evenzeer aan respect, vertrouwen en loyaliteit: zowel tegenover de deelstaten, als tegenover de (verder afgeslankte) federale overheid. Een aantal maatregelen moet alvast deze laatste versterken. Een mogelijke uitweg, ook in de BHV-saga, is de creatie van een federale kieskring. En buitenlandse handel en toerisme worden beter geherfederaliseerd. Wat is het nut van een handelsvertegenwoordiger van Vlaanderen, Wallonië en Brussel op het Belgische consulaat in Montréal? En waartoe dient de toeristische promotie van ‘Wallobrux’ in Parijs?

Van de komende staatshervormingen moeten én de deelstaten én de federale overheid beter worden. Dat vereist na het communautaire opbod van de voorbije jaren een fundamentele mentaliteitswijziging. Wanneer dat bewustzijn daagt bij de onderhandelaars staan we al een stap verder.
 
Uw reacties zijn welkom op koenraad.dewolf@tertio.be.

Berichten

OOSTENRIJKSE BISSCHOP VOEGT DAAD BIJ HET WOORD
Nadat de Oostenrijkse bisschoppenconferentie onlangs unaniem aandrong op een herbekijken van de rol van de priesters, de leken en de vrouwen in de kerk, voegt bisschop Egon Kapellari van Graz nu de daad bij het woord. Hij kondigde aan dat hij op korte termijn twee vrouwen in het ‘Konsistorium’ – het hoogste beslissingsorgaan van zijn bisdom – zal benoemen. Voorts zal het voortaan mogelijk zijn dat niet de pastoor, maar eventueel een diaken of een leek, de leiding van een parochieteam op zich neemt. Die boot wordt allang afgehouden binnen de kerk uit schrik voor de verwatering van het sacramentele karakter van de kerk. Die signalen moeten duidelijk maken dat het de Oostenrijkse kerkleiding ernst is met haar hervormingsbereidheid. (JDV)

PAUS ROEPT OP TOT RESPECT VOOR VLUCHTELINGEN
Paus Benedictus XVI riep zondag na het Angelusgebed op tot het herstel van de vrede en veiligheid in het zuiden van Kirgizië. Het etnische geweld tussen Kirgiezen en Oezbeken kostte minstens tweeduizend mensen het leven. Benedictus XVI sprak zijn solidariteit uit met de families van de slachtoffers en riep de verschillende bevolkingsgroepen op geweld af te zweren. Voor de Wereldvluchtelingendag drong Benedictus aan op de erkenning van de waardigheid en fundamentele rechten van vluchtelingen. Tegelijk vroeg hij vluchtelingen om respect te hebben voor de samenleving waar zij te gast zijn. (Kerknet) 

DIKKE BULT
Jan De Volder | Eventjes viel er verontwaardiging te bespeuren in medialand, toen een wakkere journalist van een Concentrakrant aan het licht bracht dat Woestijnvis via het neponderzoeksbureau Data Driven nepberichten de wereld instuurt. Zoals: “Open VLD-kiezers hebben meeste en beste seks”. Dat bericht vond moeiteloos zijn weg naar websites en gedrukte kranten, ook in de ‘ernstige’ pers. En helemaal niet met de bedoeling, zoals Coreliokrantenbaas Peter Vandermeersch ter zijner verschoning beweert, om aan te tonen “welke onnozele onderzoeken er zoal verschijnen”. Maar wel omdat dit soort berichten nu eenmaal graag gelezen wordt, en dus aangeklikt wordt en advertentie-inkomsten oplevert. De verontwaardiging verstomde snel, want een beetje journalist beseft dat informatie moet worden gecheckt. Eigen schuld…

Mediawatcher Tom Naegels had weliswaar een punt toen hij in De Standaard van afgelopen weekend suggereerde dat we ook niet te flauw moeten doen: voor ‘trivia’ gelden nu eenmaal minder strenge selectiecriteria dan voor hard politiek nieuws en de mediagebruiker geeft met zijn koop- en kijkgedrag zelf aan dat hij door het nieuws niet alleen geïnformeerd, maar ook geamuseerd wil worden. “Toch klopt Naegels’ analyse niet helemaal”, vindt een andere mediawatcher, Geert Buelens van de Universiteit Utrecht. “Het eerste bericht van Data Driven, daags na de verkiezingen van 2009, handelde over de verschillende stemsnelheid van Walen en Vlamingen. Het had dus enige politieke relevantie, al was het maar omdat het alweer verschillen tussen noord en zuid bevestigt. Het stond op de voorpagina van Het Laatste Nieuws, het werd binnenin van ernstig commentaar voorzien door hoogleraar en ex-journalist Marc Hooghe.” De grens tussen ‘triviale’ en ‘politiek relevante berichten’ is dus niet zo scherp. Dat bleek ook onlangs, toen het bericht dat de Franse president Nicolas Sarkozy en zijn echtgenote Carla Bruni er elk een buitenechtelijke relatie op zouden nahouden, in geen tijd de wereld rondging. Wat later bleek het een test van een stagiair-journaliste die wilde nagaan hoe snel een vals bericht op Twitter door de media zou worden opgepikt.

Journalisten en mediamarketeers die gesteld zijn op geloofwaardigheid, doen er dus goed aan in eigen boezem te kijken. Maar het zou helpen als ook u en ik duidelijker zouden maken dat we correcte informatie verkiezen boven leuke en sexy nieuwtjes. Want wat lees ik inmiddels op de homepage van De Standaard? ‘Seks is populair op festivals.’ Zegt een enquête.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​