Tertio 1048 - “Wat is christen-zijn anders dan handelen zoals Christus?”

“Wat is christen-zijn anders dan handelen zoals Christus?”

“Jezus bracht ook niet zoveel tijd in de synagoge door”, knipoogt priester Daniël Alliet. De bezieler van het gloednieuwe House of Compassion in de Brusselse Begijnhofkerk staat al 34 jaar tot aan de knieën in de hoofdstedelijke solidariteit. “Het is een valkuil behoeftigen alleen brood te bieden”, waarschuwt hij. Jongbloed Evert Wouters neemt als kersvers coördinator de fakkel over: “Wij willen een stem geven aan wie wordt uitgesloten”.

U herinnert zich de Begijnhofkerk mogelijk van de maandenlange “bezetting” door sans-papiers in 2008. De parochie heeft altijd een sterke sociale aura gehad. Toch heeft het wat voeten in de aarde gehad om de kerk te behouden voor wie er al decennialang thuis is: armen, mensen zonder papieren, eenzamen, moderne slaven. Toenmalig aartsbisschop André Léonard zag de barokke parel liever bestemd voor luisterrijke liturgie. En met het pensioen van pastoor Daniël Alliet in zicht liep de stad al warm voor een nieuw museum. Maar dat was buiten de sociaal bewogen priester gerekend die met gelijkgezinden een sterk project uitdacht dat van de kerk een blijvend forum voor noodlijdenden wil maken.

Alliet kwam 34 jaar geleden naar Brussel om te leven met kansarmen. “Jezus’ eerste preek is altijd mijn leidraad geweest”, zegt hij. “Na een burn-out en een retraite in de woestijn besefte Hij het plots. Dit is wat God van Mij vraagt: ‘voor de armen Goed Nieuws zijn’. Zo heb ik steeds mijn priesterschap begrepen. Wat is christen-zijn anders dan trachten te handelen zoals Christus?” De begijnhofparochie heeft altijd in die geest gefunctioneerd. “Willen we dat verderzetten na mijn vertrek, dan moet het groter worden”, prentte Alliet zijn medestanders in. En zo geschiedde: op 21 maart ziet House of Compassion het levenslicht. Onder het goedkeurend oog van kardinaal Jozef De Kesel.

Franciscus’ spoor

De oud-pastoor herinnert zich de gewetensvraag waarmee hij worstelde: “Er zijn kerken te veel. Mocht ik wel vechten voor stenen? Maar een vriend zei me: ‘Het is niet omdat die kerk zo mooi is, dat de armen eruit moeten. Zij horen daar’. Dat overtuigde mij. De voorkeur voor de armen, die zo sterk het pontificaat van paus Franciscus tekent, moest ook hier gestalte krijgen. Compassion begrijpen wij niet in paternalistische zin als medelijden, maar als strijden voor gerechtigheid en mededogen. Al wie nood heeft aan mededogen en al wie mededogen heeft, vindt hier een plek. We willen niet voor maar met de armen strijden”.

Open kerk

“De kerk behoudt haar christelijke inrichting en we vertrekken van het evangelie”, verzekert de priester, “maar we hanteren de Gulden Regel: we komen samen met al wie van goede wil is. Voor die Gulden Regel hebben we enkele jaren geleden in de kerk een kapel ingericht, beschilderd door een Syrisch-Koerdische moslimvluchteling. Scherp gesteld zou je kunnen zeggen dat een christen die niet achter die openheid staat, hier zijn plaats niet vindt en een open moslim van goede wil wel. Dat ik priester ben, is niet de kwestie. Ik werd toevallig in een christelijk gezin geboren waar mijn alleenstaande moeder negen kinderen moest grootbrengen met schaarse middelen. Zij heeft ons op het spoor gezet met de speelkaarten die ze had. Door de sterke manier waarop ze ‘het spel’ speelde, heeft ze ons diepgang bijgebracht. Was ik in een boeddhistisch nest geboren, dan was ik hopelijk een goede boeddhist geworden. Dit is een kerk met openheid voor anderen, naar het voorbeeld van Franciscus. Als de paus naar Lampedusa trekt, dan is dat een religieuze daad, in de strikte zin van ‘verbondenheid tonen’. Dat soort christen-zijn beogen wij hier. We zijn katholiek in de meest directe, etymologische zin: een kerk voor iedereen.”

Geloofwaardig

Wouters voelt een sterke verbondenheid met die christelijke boodschap en spiritualiteit: “De essentie van het christendom is universeel. Ik word bewogen door de waarden van solidariteit en mededogen. De christelijke idee van broederlijkheid doet mij de hand reiken naar anderen en vooroordelen overstijgen. Ook binnen het christendom bestaan veel verschillende blikken. Erkennen dat de waarheid in diverse overtuigingen zit, dat is mijn vertrekpunt. Om die openheid geloofwaardig te maken, vieren wij bijvoorbeeld een iftar-maaltijd in de kerk of het vuurfeest met de Perzische gemeenschap”.

Valkuil

In het landschap van de armoedeorganisaties neemt House of Compassion een aparte plaats in. “In Brussel wordt al op 93 plaatsen brood uitgedeeld. Onze opdracht ligt dus elders: de kreet van de arme horen en versterken”, verduidelijkt Wouters. “Wij kaarten thema’s aan en bevorderen met tentoonstellingen en evenementen het inzicht van de bezoekers. Daaruit kan dan actie ontstaan. We hopen dat wie hier buitengaat, gelooft dat er iets aan te doen is.” “We moeten de valkuil vermijden eenzijdig met het onmiddellijke bezig te zijn”, vult Alliet aan. “Met de kerkbezetting van enkele jaren geleden gaven we mensen geen comfortabele slaapplaats – de kerk was koud – maar die politieke actie diende als megafoon voor wie niet wordt gehoord. Wij willen het woord geven aan mensen zonder stem.”

Herbestemming

House of Compassion wist in een ongezien tempo 203.000 euro te verzamelen om een voltijdse coördinator aan te werven. Met nog een paar schenkingen in zicht zal alvast de proefperiode van drie jaar en wat herinrichting van de kerk kunnen worden gedekt. “Maar we hopen verder”, zegt Daniël Alliet. “Eigenlijk zou bij de herbestemming van kerken in elke stad in een gebedshuis voor gerechtigheid moeten worden voorzien, bestemd voor iedereen van goede wil.”  III

Op 21 maart opent House of Compassion feestelijk met een viering en getuigenissen rond racisme. Daarna stappen de deelnemers mee in de betoging ter gelegenheid van de Nationale Dag tegen Racisme.

Drukbezet podium

House of Compassion (HoC) in de Brusselse Begijnhofkerk wordt een thematisch gebedshuis dat mensen samenbrengt rond gerechtigheid en mededogen. Het hele jaar door worden er tentoonstellingen opgesteld, onder andere door het Gentse Museum Dr. Guislain. Daarnaast komt er in de sacristie een stemmige stilteplek. Iedere derde maandag organiseert HoC een lezing, debat of voorstelling met sterke stemmen. Maandelijks houdt HoC een interreligieuze wake en een maaltijd aan een lange tafel in de kerk. “Hier nemen mensen in verdrukking het woord, niet wij”, zegt Alliet.
“Onze rol is hen uit te nodigen het podium te bezetten.”

Sylvie Walraevens

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​