Tertio 1034 - Tijd van woede

Column Alma De Walsche

Tijd van woede

De Andes is overweldigend: hoog en wijds, soms guur en grimmig, fascinerend en betoverend, zeker in Peru. Onlangs was ik in Ayacucho. De naam is bekend van het merk voor trekkersoutfit en is ontleend aan de Peruaanse stad en het gelijknamige departement, op zo’n 10 uur busreizen van Lima. Tussen 1980 en 2000 was die streek de bakermat van de extreemlinkse groepering Sendero Luminoso, het Lichtend Pad. De dorpsbewoners, die geen senderistas waren, werden geterroriseerd door de rebellen, maar de contraterreur van de regering was zo mogelijk nog gewelddadiger, met wederrechtelijke executies door het leger. Vandaag worden op symbolische plekken gedenkplaatsen opgericht voor overledenen en vermisten, 69.000 over het hele land volgens de Waarheids- en Verzoeningscommissie. Mensen proberen weer in vrede met elkaar samen te leven, al zijn verschillende dorpen in de regio intussen flink uitgedund.

Vier keer slachtoffer

Een idee bezet mijn gedachten terwijl we de streek bezoeken: wat heeft dat Lichtend Pad bezield te denken dat terreur de weg zou kunnen banen naar een betere samenleving? En sterker nog, hoe konden leger en politie zo extreem gewelddadig en ontmenselijkend optreden tegen de eigen burgers? Tegen mensen die in extreme armoede leven en nood hebben aan zowat alles: huisvesting, gezondheidszorg, onderwijs, wegen? Vier keer zijn ze slachtoffer: van verwaarlozing door het beleid, van de armoede die daar het gevolg van is, van het geweld van de guerrilla die in die verwaarlozing een voedingsbodem vindt, en van de contraterreur van het leger die hen allemaal uitmaakt voor terrorist. De wapens zwijgen intussen maar de grondoorzaak is onopgelost gebleven.

Botsing van twee werelden

De voorbije weken was het weer bijzonder onrustig in Latijns-Amerika. Een golf van protesten spoelde over de regio: het begon in Ecuador, daarna volgden Chili, Bolivia en Colombia terwijl in Brazilië de chaos al een jaar aanhoudt. Latijns-Amerika is niet het armste continent, maar wel het continent met de grootste ongelijkheid en die situatie neemt onhoudbare proporties aan. Een bovenlaag van 10 procent wentelt zich in haar privileges terwijl 90 procent van de mensen het nodige ontbeert om een menswaardig leven te kunnen leiden. Het intrekken van de brandstofsubsidies stak in Ecuador het vuur aan de lont. Het was een maatregel ingegeven door het Internationaal Muntfonds. Dat wil vandaag opnieuw “orde op zaken” stellen: een nieuw pakket van ultraliberale maatregelen uitvaardigen om op die manier de plundering van het continent verder te zetten. En er valt veel te plunderen: lithium, koper, goud en zilver, water, hout, soja en grond. Allemaal voor onze markten, voor onze consumptie.

Actieve verontwaardiging

De kloof tussen de haves en de have-not’s is onhoudbaar geworden in een wereld waarin de bevolking beter is geïnformeerd, mondiger is geworden en heeft besloten dat niet langer te nemen. “We maken een revolutionair moment van diepgaande veranderingen door”, aldus de Spaanse rechter Baltasar Garzón in een interview op MO.be. “Het opdringen van economische modellen, de confrontatie van handelsakkoorden, de klimaatverandering, de heropstanding van extreemrechts. Het gaat uiteindelijk om modellen in verval en waar de machthebbers zich het minst van al om bekommeren, is de burger”, stelt Garzón. De rechter, die ooit dictator Augusto Pinochet voor de rechtbank daagde, pleit voor actieve verontwaardiging. Dat vraagt meer verantwoordelijkheid, meer overgave, minder gemakzuchtige berusting.

Het is makkelijker onverschillig te zijn maar dit is dan ook een extreem moment, vindt de rechter. We staan voor een existentiële keuze: kiezen we voor een systeem van extreme ongelijkheid zoals in Mexico, Chili, Colombia of Brazilië, met een minachting voor de inheemse gemeenschappen die in hun territoria de natuurlijke rijkdommen herbergen die wij willen hebben; een systeem dat de ontbossing stimuleert en onherstelbare schade toebrengt aan de ecosystemen? Of voor een systeem dat de verdediging opneemt voor een menselijke samenleving, gebaseerd op dialoog en debat, op empathie, diversiteit en integratie? Vandaag gaat het over de harde confrontatie tussen die twee modellen. III

Reageren kan via redactie@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​