Tertio 1031 - Pausreis naar Japan onder het motto: “Bescherm elk leven”

Pausreis naar Japan onder het motto: “Bescherm elk leven”

Ruim 470 jaar nadat de heilige Franciscus Xaverius, medeoprichter van de jezuïeten, voet aan wal zette in Japan, brengt ook zijn confrater paus Franciscus deze maand een bezoek aan het land van de rijzende zon. Voordien houdt hij twee dagen halt in Thailand voor de viering van de 350ste verjaardag van de oprichting van het apostolisch vicariaat van Siam, zoals Thailand destijds heette.

Met het bezoek aan Japan van 23 tot 26 november gaat een oude droom van de bijna 83-jarige paus in vervulling. De jonge Jorge Mario Bergoglio had gehoopt toen hij in 1958 intrad in de jezuïetenorde als missionaris naar Japan gestuurd te worden. Gezondheidsproblemen staken daar evenwel een stokje voor. Decennia later is hij na Johannes Paulus II de tweede paus die de christelijke minderheid in Japan een hart onder de riem zal steken. Net als in Thailand bedraagt het aantal katholieken in Japan minder dan één procent.

Missionaire volgelingen

Het thema van het tweedaagse bezoek aan Thailand – na de bijzondere missiemaand in oktober – is “Volgelingen van Christus, missionaire volgelingen”. De eerste schuchtere pogingen van Portugese missionarissen om het christendom in Thailand te introduceren, dateren van het midden van de 16de eeuw. De oprichting van het apostolisch vicariaat van Siam in 1669 geldt evenwel als het begin van de kerk in Thailand. Tijdens een herdenkingsviering in mei riep kardinaal Fernando Filoni, de prefect van de Congregatie voor de Evangelisatie van de Volkeren, de Thaise gelovigen al op “missionaire volgelingen” te zijn. Hij las toen ook een boodschap voor van de paus waarin hij er bij de Thaise katholieken op aandringt “Christus’ koninkrijk te blijven verspreiden via solidariteit en broederlijkheid en een verlangen naar goedheid, waarheid en rechtvaardigheid”. De paus zal in Thailand niet alleen koning Maha Vajiralongkorn, de premier en de hoogste boeddhistische leider ontmoeten, maar allicht ook zuster Ana Rosa Sivori, een verre achternicht van de paus die in 1966 als missionaris naar Thailand trok en met wie hij blijkbaar nog geregeld per brief contact onderhoudt.

Koude Oorlog

Het bezoek van Franciscus aan Thailand is het tweede pausbezoek aan het land na dat van Johannes Paulus II in 1984. Die bedankte destijds de Thaise regering en de bevolking voor “genereuze gastvrijheid” verleend aan duizenden vluchtelingen uit de buurlanden, voornamelijk uit Cambodja waar Vietnam een pro-Vietnamese regering had geïnstalleerd na de invasie van eind 1978. De Koude Oorlog was toen nog even actueel als in februari 1981 toen Johannes Paulus II in Japan Hiroshima en Nagasaki bezocht. “In het verleden was het mogelijk een dorp, een stad, een regio of zelfs een land te verwoesten”, zei de Poolse paus in de eerste stad die door een atoombom werd verwoest. “Nu wordt de hele planeet bedreigd”, voegde hij eraan toe in een toespraak tot wetenschappers aan het prille begin van het presidentschap van Ronald Reagan en in de nadagen van het Brezjnev-tijdperk. Ruim vier decennia later staan Hiroshima en Nagasaki ook op de agenda van Franciscus. De paus zal eveneens slachtoffers ontmoeten van die andere Japanse nu-
cleaire ramp: de kerncentrale van Fukushima die op 11 maart 2011 te lijden had onder de gevolgen van een aardbeving en een tsunami.


Zuster Ana Rosa Sivori, een verre achternicht van de paus, is directeur van Saint Mary’s School in Thailand.  © rr

Heikele punten

Het motto van het pausbezoek aan Japan is: “Bescherm elk leven”, een regel uit het Christelijk gebed met de schepping waarmee paus Franciscus zijn encycliek Laudato Si’ van 2015 afsluit. Op 24 november zal Franciscus in Nagasaki een boodschap tegen atoomwapens voorlezen. Eind vorige maand nog waarschuwde aartsbisschop Bernardito Auza, de permanente waarnemer van de Heilige Stoel bij de VN, dat de nucleaire wapenwedloop is hervat en hij herhaalde het streven van het Vaticaan naar een atoomwapenvrije wereld. De aartsbisschop van Tokio, Tarcisio Isao Kikuchi, stipte in aanloop naar de komst van Franciscus een aantal heikele punten in de Japanse samenleving aan die ook aandacht vragen vanuit het motto van het pausbezoek zoals het hoge aantal zelfmoorden en de mishandeling van migranten. Ook onderwerpen als “karoshi” – overlijden als gevolg van overwerk – en de doodstraf passen in dat rijtje.

Zelfdodingen

Vorig jaar werden vijftien doodstraffen uitgevoerd. In augustus van dit jaar twee. Sommigen in Japan hopen op een ontmoeting van de paus met de 83-jarige Iwao Hakamada die in 1966 ter dood werd veroordeeld en wiens doodsvonnis in 2014 na 48 jaar werd opgeschort in afwachting van een nieuw proces voor het Hooggerechtshof. Hakamada werd op kerstavond 1984 gedoopt. Het Vaticaan had vorig jaar de Japanse bisschoppenconferentie om een rapport over de man gevraagd. Vorig jaar pleegden 20.840 Japanners zelfmoord, het eerst in 37 jaar dat het aantal onder de 21.000 duikt. Het aantal zelfdodingen onder jongeren tussen 10 en 19 jaar volgde de dalende trend evenwel niet. Vorig jaar stierven bovendien 158 personen ten gevolge van karoshi, vooral in de bouwsector. Vakbonden uit de sector trokken vorige maand nog aan de alarmbel in aanloop naar de Olympische Spelen van volgend jaar. Ze wezen er ook op dat er nauwelijks aandacht wordt besteed aan de dood van buitenlandse arbeidskrachten.

Aartsbisschop Kikuchi kaartte onlangs eveneens het isolement en soms ook de mishandeling van gastarbeiders aan. Het stijgend aantal katholieke arbeidsmigranten uit de Filipijnen, Korea en Brazilië wordt geraamd op circa een half miljoen, terwijl de katholieke kerk in Japan 440.000 geregistreerde leden telt. De aartsbisschop wees er voor de komst van de paus ook op dat vluchtelingen in Japan niet bepaald welkom zijn. Vorig jaar werden er volgens hem van de 10.493 asielaanvragen slechts 42 goedgekeurd. Kikuchi herinnerde meteen aan de dood van een Nigeriaan die in juni overleed na een hongerstaking uit protest tegen zijn lange opsluiting in een centrum in Nagasaki.


Tarcisio Isao Kikuchi, aartsbisschop van Tokio.  © rr

Katholieke migranten

In die stad zal Franciscus net als Johannes Paulus II een bezoek brengen aan het monument voor de 26 martelaren van Nagasaki. In 1597 werden daar zes buitenlandse en twintig Japanse missionarissen, onder wie de jezuïet Paul Miki, gekruisigd wegens hun geloof. Aartsbisschop Kikuchi wees er begin deze maand op dat missionarissen in het verleden vooral succes boekten door het openen van scholen en het aanbieden van taalcursussen. Hij ziet nu een belangrijke taak weggelegd voor de katholieke migranten die zich in Japan gevestigd hebben. Het is voor de Japanse kerk volgens hem een plicht hen te sensibiliseren voor “hun roeping als missionarissen”. III

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​