Tertio 1005 - Magistrale inkijk in jongste pausverkiezing

Magistrale inkijk in jongste pausverkiezing

Vaticanist Gerard O’Connell doet in zijn pas verschenen boek gedetailleerd uit de doeken wat er dag na dag gebeurde vanaf 11 februari 2013, toen Benedictus aankondigde af te treden, tot de inauguratie van paus Franciscus. Hoe verder je in dat dagboek leest, hoe meer het een thriller wordt met onverwachte plotwendingen. Die doen de auteur besluiten dat de keuze voor Jorge Mario Bergoglio niet het resultaat van gelobby was, maar het werk van de heilige Geest.

Emmanuel Van Lierde

De Amerikaan Gerard O’Connell is een grandseigneur onder de vaticanisten. Al sinds 1985 volgt hij het reilen en zeilen in Rome. Hij is niet de man die voortdurend uitpakt met breaking news. Liever opteert hij voor nieuwsfeiten die hij eerst minstens dubbelcheckte en voor genuanceerde analyses, voor diepgang en kwaliteit. Wat hij brengt, is correct en onderbouwd. Losse flodders publiceert hij niet. Momenteel schrijft hij voor het jezuïetenmagazine America. Voordien was hij bij andere Engelstalige media actief, van The Tablet tot National Catholic Reporter. Het conclaaf van 2013 coverde hij voor zowel de Canadese televisie als de Italiaanse krant La Stampa en haar invloedrijke website Vatican Insider.


Kardinaal Cormac Murphy-O’Connor van Westminster drukte in de slotvergadering van het preconclaaf de pauskiezers op het hart dat “als ze geen geschikte kandidaat zagen in Europa, ze geen schrik mochten hebben de Atlantische oceaan over te steken en dat ook leeftijd geen barrière voor hun keuze mocht zijn”.  © rr

Het kan verbazen dat nu net de oerdegelijke O’Connell een boek publiceert dat de geheimen van dat jongste conclaaf ontrafelt – waar meestal het nodige giswerk aan te pas komt. Maar juist omdat O’Connell zo correct is, geniet hij het vertrouwen van veel kardinalen. En ook voor dit boek ging hij uiterst secuur te werk, checkte alles meermaals en publiceerde niets wat niet door meerdere getuigen – meestal anoniem, want alle betrokkenen bij een pausverkiezing zijn op straffe van excommunicatie gebonden aan geheimhouding – is bevestigd. Het kostte hem dan ook vijf jaar om tot dit waarheidsgetrouwe eindresultaat te komen. Niet onbelangrijk in dit alles is zijn echtgenote, de Italiaans-Argentijnse vaticaniste Elisabetta Piqué die in 2013 een biografie van Jorge Mario Bergoglio publiceerde. Het koppel was goed bevriend met de toenmalige aartsbisschop van Buenos Aires en uit het boek blijkt hoe kort het (telefoon-)lijntje met ondertussen paus Franciscus was en is.

Geen campagneteam

Bij het conclaaf van 2005 prijkte Bergoglio op de lijstjes met papabile, maar dat was in 2013 niet meer het geval. Slechts enkele vaticanisten onder wie O’Connell zagen hem nog als kandidaat en ook de pauskiezers hadden Bergoglio niet meer in hun vizier. Hoe was het mogelijk dat die Argentijnse jezuïet dan toch verkozen raakte na het verrassende aftreden van paus Benedictus XVI? Op die vraag zoekt The Election of Pope Francis het antwoord. Voor wie haarfijn te weten wil komen hoe pausverkiezingen verlopen, in het bijzonder die van Franciscus, is dit journalistieke meesterwerk een absolute aanrader. Achteraf suggereerden sommigen dat een “Team Bergoglio” campagne voerde om de Latijns-Amerikaanse kardinaal verkozen te krijgen, maar dat ontkracht O’Connell. Dat de Argentijn op 13 maart als paus Franciscus op de loggia van de Sint-Pietersbasiliek verscheen, was even onverwacht en verrassend als het aftreden van zijn voorganger.


Gerard O’Connell.  © rr

Een Franciscus nodig

Alles begint bij de context waarin dit conclaaf plaatsvond: de kerk was getroffen door tal van crisissen – van schandalen alom tot ontkerkelijking en secularisatie – en stond voor gigantische uitdagingen. Er was een paus nodig die het huis van de Heer kon heropbouwen en die de vreugde van het evangelie opnieuw zichtbaar kon maken – meermaals klonk in de voorbereidende vergaderingen en de wandelgangen dat de kerk een Franciscus van Assisi nodig had. Tijdens het preconclaaf vergewisten de kardinalen zich van de situatie waarin de kerk zich bevond en van daaruit zochten ze naar een gepaste opvolger voor Benedictus. Steeds meer raakten ze ervan overtuigd dat de gedoodverfde kandidaten – Angelo Scola, Odilo Scherer en Marc Ouellet – niet het gewenste profiel hadden om de noodzakelijke vernieuwing te brengen. Een tweederdemeerderheid zouden die niet achter hun naam krijgen. Maar wie dan wel? Er diende zich niet meteen een alternatief aan.

Beslissende momenten

Maar dan gebeurde er een en ander de laatste dagen voor het eigenlijke conclaaf begon. Een turning point was de toespraak van Bergoglio op zaterdag 9 maart tijdens de zesde dag van de algemene vergaderingen van de kardinalen. Wat hij zei, klonk verfrissend en begeesterend. Dat was waar de kardinalen naar op zoek waren. Het zette Bergoglio op de radar. Omgekeerd torpedeerde Scherer met zijn speech zijn kansen: hij maakte duidelijk dat hij stond voor status quo, ook inzake de werking van de Curie. Op maandag 11 maart gaf kardinaal Cormac Murphy-O’Connor (1932-2017) van Westminster – die eveneens tot de vrienden van O’Connell behoorde – in de slotvergadering van het preconclaaf een laatste duwtje in de richting van Bergoglio door de pauskiezers op het hart te drukken dat “als ze geen geschikte kandidaat zagen in Europa, ze geen schrik mochten hebben de Atlantische oceaan over te steken en dat ook leeftijd geen barrière voor hun keuze mocht zijn”. Tot slot was er die maandagavond een cruciale samenkomst van minstens vijftien kardinalen uit alle continenten ten huize van Curiekardinaal Attilio Nicora (1937-2017). Ze bekenden aan elkaar muziek te zien in Bergoglio.

O’Connell achterhaalde ook hoe er gestemd werd in de zes rondes die het conclaaf nodig had om twee derden achter de naam van Bergoglio te krijgen. In de eerste ronde op dinsdagavond 12 maart kreeg Scola 30 stemmen, Bergoglio 26, Ouellet 22 en Scherer 4. Voor de eerste en de laatste lagen die lager dan verwacht, terwijl de verrassing de sterke score van Bergoglio was. Dat was meteen een signaal voor de kardinalen die nog onbeslist waren. Bij de twee stemrondes op woensdagmorgen klom Bergoglio naar 45 en 56 stemmen. Dat die Argentijn bijna uit het niets zo naar voren kwam, zagen velen als een teken van de heilige Geest dat dit de man was die God riep. Dat ook de duivel zijn werk doet, moet u maar in het boek lezen en dat slaat niet op de afgekeurde vijfde stemronde wegens een stembriefje teveel in de urne. Bij de extra ronde die avond steunden 85 van de 115 pauskiezers Bergoglio. Wat daarna volgde, weet u. Maar dat dit boek zoveel informatie bevat die tot nu toe niet geweten was en normaal ook nooit geweten had mogen zijn, maakt het tot een must have.  III
 

Gerard O’Connell, The Election of Pope Francis, An Inside Account of the Conclave That Changed History, Orbis Books, Maryknoll, New York, 306 blz.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)

Tertio in je mailbox

Geef hieronder je e‑mailadres in en blijf als eerste op de hoogte van Tertio inhoud.

Ja, ik geef mijn toestemming om mijn naam- en adresgegevens, telefoon en email, op te nemen in het bestand van het christelijke opinieweekblad Tertio, Louis Frarynlaan 75, 2050 Antwerpen. Ik heb het recht op toegang tot, verbetering of schrapping van die gegevens. Mijn gegevens worden niet aan derden doorgegeven. ​