|
|
|
|
|
|
|
|
Driekwart katholieke ziekenhuizen werkt met euthanasiebeleid
|
 |
In hoeverre hebben de Vlaamse zorginstellingen een uitgewerkt euthanasie-beleid? Wat is de inhoud en impact ervan? Hoe ervaren zorgverleners het beleid? Dat was het doel van een grootschalig onderzoek van het Centrum voor Bio-medische Ethiek en Recht van K.U.Leuven. Met opmerkelijke resultaten. Jos Vranckx | Zowat 63 procent van de Vlaamse ziekenhuizen heeft een uitgeschreven euthanasiebeleid. In de woon- en zorgcentra staat de ontwikkeling nog in de kinderschoenen: nog maar 15 procent heeft een beleid ontwikkeld, maar het aantal kan sinds het onderzoek, uitgevoerd in 2005 en 2006, wel gestegen zijn. Voornaamste motivatie is dat het probleem nog niet opdook.
Euthanasievragen worden in katholieke instellingen serieus genomen. Bijna driekwart heeft een uitgeschreven beleidsvisie. Euthanasie is mogelijk voor wilsbekwame, terminaal zieke patiënten met bijkomende zorgvuldigheidscriteria: als alle palliatieve mogelijkheden uitgeput zijn en in interdisciplinair overleg. In 24 procent van de ziekenhuizen – vooral niet-katholieke – gebeurt euthanasie zonder zulke aanvullende procedures. Drie procent van de ziekenhuizen en 15 procent van de woon- en zorgcentra sluiten elke actieve levensbeëindiging uit.
Voor niet-wilsbekwame patiënten is de terughoudendheid veel groter. Het begrip ‘wilsverklaring’ blijkt moeilijk interpreteerbaar. In 42 procent van de ziekenhuizen en 50 procent van de woon- en zorgcentra – overwegend katholieke instellingen – is euthanasie voor niet-terminale patiënten niet mogelijk, vooral vanwege de onzekerheid of alle mogelijke behandelingen wel zijn uitgeput.
Binnen de instellingen bestaat grote openheid over het euthanasiebeleid maar tegenover de buitenwereld – patiënten en huisartsen – veel minder. Uit onderzoek bij zorgverleners blijkt dat ze het euthanasieproces als intens en zwaar ervaren en grote nood hebben aan transparantie en ondersteuning.
Een opvallende conclusie is dat godsdienst een grote rol speelt. Christelijke instellingen blijken in hun beleidsvisie veel meer aandacht te besteden aan ethische aspecten als menselijke waardigheid, autonomie, zinvolheid en levenskwaliteit. Ze proberen de euthanasiewet te vertalen in een totaalzorg die het wettelijke en klinische kader overstijgt.
|
|
Standpunt:
Pluraal samenleven
|
Jan De Volder | Vijfduizend Koerden betoogden zaterdag in Brussel tegen de inval bij Koerdische tv-zenders en verenigingen twee dagen eerder in ons land. De Turkse regering in Ankara toonde zich opgezet met de politie-actie die de link tussen terreur en de Koerdische emancipatiestrijd belicht. Minder opgezet was Ankara met de beslissing van een Amerikaanse commissie in het Huis van Afgevaardigden om de massamoorden op de Armeniërs tijdens de Eerste Wereldoorlog als ‘genocide’ te bestempelen. Beide gebeurtenissen tonen aan hoe moeilijk het hedendaagse Turkije – dat zichzelf graag als lekenstaat en democratie bestempelt – het blijft hebben met intern pluralisme. Dat geldt tegenover niet-islamitische groepen – christelijke minderheden hebben het er niet onder de markt – maar ook voor niet-Turkse groepen zoals de Koerden.
Dat omgaan met interne pluraliteit is de lakmoesproef voor een democratie die zichzelf respecteert. En zeker voor de toetreding tot de Europese Unie. Of de slachtpartijen onder Armeniërs en andere christelijke bevolkingsgroepen in 1915-1916 de status ‘genocide’ verdienen, is geen historische detailkwestie. De Turken verdedigen zich door te verwijzen naar de oorlogsomstandigheden, maar de geschiedenis leert dat het wel vaker de oorlog is – zoals bij de judeocide door de nazi’s of de Tutsi’s in Rwanda – die de voorwaarden voor een grootschalige liquidatie van niet-gewenste bevolkingsgroepen mogelijk maakt. Waar het in wezen om gaat, is de vraag of de Turkse elite in staat is tot zelfkritiek als het gaat om zijn verleden én heden. Wie al eens aan wat debatten met Turken deelnam, weet dat dit niet voor de hand ligt. Het probleem is daarbij niet zozeer de moslimcultuur, wel het extreme nationalisme.
Ook in het naburige Irak is de vraag of de prille democratie er meer kan dan verkiezingen organiseren, en leert omgaan met intern pluralisme en respect voor minderheden. De parlementsverkiezingen van zondag mogen er ondanks de dodelijke aanslagen toch een succes worden genoemd. Maar de vraag blijft hoe sjiieten, soennieten en Koerden – allemaal moslims – met elkaar in vrede en rechtvaardigheid in een staat kunnen leven. Ook het lot van kleinere minderheden – zoals de chaldeeuwse katholieken die het de afgelopen weken weer zwaar te verduren kregen – hangt daarvan af.
De Europese democratieën kunnen voor hun buurlanden een voorbeeld zijn van hoe respectvol om te gaan met minderheden en met fundamentele concepten als vrijheid van godsdienst, pers en vereniging. Met die moeizaam verworven erfenissen moeten we zorgvuldig omgaan. Het succes van de Partij van de Vrijheid van Geert Wilders dat helemaal op zijn anti-islamhouding lijkt gebouwd, in een ooit zo tolerant land als Nederland, baart daarbij zorgen. Er zijn zo van die dingen waar Europa niet van mag terugkomen. Juist in naam van de vrijheid.
Uw reacties zijn welkom op jan.devolder@tertio.be.
|
|
Vizier:
Sorrycultuur bagatelliseert het kwaad
|
|
Je voor je wandaden verontschuldigen bij de slachtoffers is tegenwoordig in, merkt Miel Swillens op. Maar “met waarachtige christelijke inkeer heeft die sorrycultuur niets te maken”, stelt hij vast. Miel Swillens | Het stond in de krant. Vier drugsverslaafden die een mentaal gehandicapte man terroriseerden en folterden, bieden hun excuses aan. Moet je om dit bericht nu lachen of huilen? Tegenwoordig worden misdadigers, moordenaars en verkrachters aangepord zich te verontschuldigen bij hun slachtoffers of de nabestaanden. Dat modeverschijnsel neemt almaar toe. Vooral de media krijgen er niet genoeg van. Telkens opnieuw wordt erop gewezen dat die of die (nog) geen excuses heeft aangeboden. Het succes van dat holle gebaar zegt veel over de ondraaglijke lichtheid van de tijd waarin we leven. Je zegt ‘sorry’ bij moord of verkrachting, net zoals wanneer je per ongeluk tegen iemand aanloopt.
Die sorrycultuur is een symptoom van een dieperliggende kwaal. Onze tijd weet niet om te gaan met het kwaad. Het oude discours over schuld en boete, misdaad en straf klinkt te hard. Excuses worden als een zachtere, alternatieve benadering gezien. De gruweldaden worden daarbij weggemoffeld achter een therapeutisch rookgordijn. In feite bagatelliseert de sorrycultuur het kwaad.
In Too many apologies, een column in The Jewish World Review, wijst de Amerikaanse hoogleraar economie en publicist Thomas Sowell nog op een ander element. Sowell heeft het over excuses aanbieden voor de slavernij. Die vaak gehoorde eis wordt doorgaans gekoppeld aan financiële compensaties voor de zwarte Amerikanen of voor de Afrikaanse landen waar hun voorouders vandaan kwamen.
“Slavernij”, zo betoogt Sowell, “is een veel te ernstige zaak voor excuses en wie geen slavenhouder is, hoeft zich niet te excuseren voor wie dat wel was.” Sowell is zelf Afro-Amerikaan en groeide op in Harlem, het zwarte getto van New York. Hij wijst erop hoe in onze tijd het uithollen van de persoonlijke verantwoordelijkheid gepaard gaat met een culpabilisering van de maatschappij. Een onbestemd ‘wij’ neemt de schuld over van het ‘ik’. Wij zijn allemaal schuldig. Zelfs met terugwerkende kracht. Daarom moeten wij collectief onze verontschuldigingen aanbieden voor de slavernij, ook al heeft niemand van ons ooit een slaaf bezeten.
Dat wollige denken, dat vooral de intelligentsia promoot, gaat door voor een diep inzicht. In werkelijkheid, zo stelt Sowell, ondermijnt dat het individuele verantwoordelijkheidsbesef, waardoor onze maatschappij op termijn onbestuurbaar wordt. Bovendien wordt dat denken alleen toegepast op de westerse wereld. Niemand eist excuses of compensaties van de Arabische landen of de moslims. De rol die zij speelden als slavenhouders en slavenhandelaars begon nochtans lang voor die van de Europeanen en was in omvang en wreedheid vergelijkbaar. Ter illustratie: in 1865 – toen na vier jaar bloedige burgeroorlog de slavernij in de Verenigde Staten tot het verleden behoorde – was de protestantse zendeling David Livingstone er op Zanzibar getuige van hoe Arabische slavendrijvers tienduizenden geketende slaven aanvoerden uit het Afrikaanse binnenland en verscheepten naar de landen rond de Perzische Golf.
Slavenhandel en slavernij waren een wereldwijd fenomeen. Maar de morele verontwaardiging die leidde tot de afschaffing ervan was typisch westers en christelijk. Daar mogen we terecht trots op zijn. De sorrycultuur daarentegen is een zwaktebod, dat handig inspeelt op onze (post)christelijke gevoeligheid voor schuldbelijdenis. Maar die gevoeligheid wordt misbruikt en politiek geïnstrumentaliseerd door allerlei nieuwlichters met een eigen agenda. Met waarachtige christelijke inkeer heeft die sorrycultuur niets te maken.
Uw reacties zijn welkom op redactie@tertio.be.
|
|
Religieuze opvattingen sturen filmpersonages
Films over islam kleuren Berlinale
|
Dat Allah groot en Mohammed zijn profeet is, verwacht je te horen vanuit minaretten of in moskeeën maar niet in filmzalen. Toch weerklonk de islamitische geloofsbelijdenis of shahadah meermaals op de jongste zestigste Berlinale.
|
|
De mening van...
Verhofstadt denkt identiteit weinig genuanceerd
|
Ex-premier Guy Verhofstadt haalde de Europese pers met zijn opiniestuk over het debat in Frankrijk over de nationale identiteit. Het is jammer dat vele commentaren meer op de man speelden dan op zijn argumenten. Raoul Bauer maakt twee belangrijke kanttekeningen.
|
|
Het Hart:
Lange tocht na Auschwitz
|
Bij een bezoek aan het concentratiekamp van Auschwitz maakt filosoof Luc Anckaert enkele bedenkingen over hoe zijn generatie leeft in de illusie van een eeuwig vreedzaam Europa. “Kan Europa uit dat idee kracht putten om een gastvrij huis te zijn voor velen?”
|
|
Dossier: Euthanasiebeleid in zorg
Wet vertalen in ethische zorg
|
Sinds de euthanasiewet van 2002 gaat het aantal patiënten dat er een beroep op doet in stijgende lijn: tegenover 235 in 2003 waren er 500 in 2007, dus meer dan een verdubbeling. Dat is 1,3 procent van alle sterfgevallen. Hoe reageren Vlaamse ziekenhuizen en woon- en zorgcentra op die ontwikkeling? Hebben ze een uitgeschreven beleidsvisie en hoe wordt die toegepast? Dat was het onderwerp van een studie van Joke Lemiengre van het Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht van de K.U.Leuven. Haar collega Yvonne Denier bestudeerde de beleving van euthanasiezorg door verpleegkundigen. Emeritus hoogleraar Herman De Dijn formuleert enkele filosofische bedenkingen.
|
|
James Day vergelijkt pastorale met psychotherapeutische praktijk
‘Onzekerheid neemt toe bij ongeloof’
|
De Amerikaanse psychotherapeut James Day is hoogleraar psychologie aan de UCL en anglicaans priester van de Holy Trinity Pro-Cathedral in Brussel. Bij een congres over pastorale hulpverlening dat de faculteit Godgeleerdheid van de K.U.Leuven onlangs hield, peilden wij naar de band tussen pastoraal en psychotherapie.
|
|
Theoloog en dichter Willem Barnard wordt negentig
Buitenbeentje, dwarsligger, mopperaar
|
Als alles goed gaat viert Willem Barnard op 15 augustus zijn negentigste verjaardag. Daarop vooruitlopend werd de dichter en theoloog op 16 januari gehuldigd met een gedenkplaat aan het huis in Utrecht waar hij jarenlang woonde. Daarnaast publiceerde uitgeverij Skandalon zijn verzamelde dagboeken en als kers op de taart zingt het literaire tijdschrift Revolver zijn zwanenzang met een hommage aan Guillaume van der Graft, zijn dichterspseudoniem.
|
|
De boeiende geschiedenis van El Greco’s leven en heropstanding
Van iconenschilder tot icoon van de schilderkunst
|
Zijn originele schilderwijze maakte El Greco tot een buitenbeentje, en duwde hem na zijn dood in de vergetelheid. De negentiende eeuw viste hem weer op en nu schittert ‘De Griek’ meer dan ooit als grondlegger van de Spaanse school en voorloper van het modernisme. In Bozar zie je zijn artistieke evolutie en zijn vrijgevochten en complexe stijl.
|
|
Proces tegen Radovan Karadzic zet Balkanland in de actualiteit
Apocalyptische levensgevoel houdt Serviërs in de greep
|
De verdediging van Radovan Karadzic in het Internationaal Strafhof van Den Haag, komt neer op een geschiedenisles. Het wist de misdaden niet weg, maar alleen de geschiedenis helpt inderdaad de natie, de kerk en de psyche van het Servische volk te begrijpen.
|
|
Jurist Frank Judo lanceert voorstel voor actualisering eredienstenrecht
‘Overheid moet rekening houden met eigenheid religies’
|
Jurist Frank Judo bepleit een actualisering van het eredienstenrecht. Hij wil af van het ‘confectiepak’ voor elke religie en levensbeschouwing en verkiest de aanmaak van afzonderlijke ‘maatpakken’.
|
|
Mohammed Darwashe, directeur van een interreligieuze ngo in Israël
‘Abraham Fund toont politiek de weg’
|
Terwijl de media ons telkens herinneren aan de uitbreiding van Israëlische nederzettingen of wijzen op radicalisering van de politiek in Israël en Palestina, timmert een interreligieuze ngo als Abraham Fund aan de weg. Directeur Mohammed Darwashe leerde in de praktijk samenleven.
|
|
|
|
Home