|
|
|
De kracht van de Russische ziel
|
 |
Het levensverhaal van Aleksandr Ogorodnikov toont de innerlijke kracht van de Russische orthodoxie. Wil Europa een toekomst, moet het meer leren ademen door zijn westerse en oosterse long. Jan De Volder | De biografie van Aleksandr Ogorodnikov, Dissident voor het leven (Lannoo) van collega Koenraad De Wolf, wordt deze week voorgesteld in Antwerpen en Amsterdam. Niet alleen stelt De Wolf een tijdgenoot voor die in West-Europa te ongekend is, tegelijk biedt hij een inzicht in de enorme transformaties die Rusland de jongste decennia doormaakte en levert hij stof tot nadenken over wat de Russische ziel voor Europa kan betekenen.
Ogorodnikov, geboren in 1950, groeide op als overtuigd communist. Toen hij de leugens van het Sovjetsysteem inzag, zetten werken van Fjodor Dostojevski, Andrej Tarkovski en Pier Paolo Pasolini hem op weg naar het christendom. Na zijn doop richtte hij begin jaren 1970 een christelijk seminarie en een tijdschrift op. Door zijn compromisloze strijd voor godsdienstvrijheid in de Sovjet-Unie was hij in de ogen van de machthebbers een hinderlijke dissident die moest worden gedwarsboomd. Uiteindelijk werd hij opgesloten in de Goelag-strafkampen. Daar doorstond hij ontberingen en vernederende wreedheden, die hem toch Gods aanwezigheid lieten ervaren. Kort na zijn vrijlating in 1987 maakten de omwentelingen van de jaren 1989-1991 de lang gedroomde godsdienstvrijheid en de wedergeboorte van de Russische orthodoxie mogelijk. Zijn weg om het nieuwe Rusland mee vorm te geven, werd niet het politieke, maar het sociale engagement. Vanuit zijn geloof zette hij zich in voor armen en vooral voor meisjes die het slachtoffer werden van uitbuiting en prostitutie. In de harde Russische samenleving was dat opnieuw tegen de stroom oproeien.
Zijn leven, dat nog niet ten einde is, toont aan hoe groot de spirituele schat is, die de Russische orthodoxie door de vervolgingen heen wist te bewaren. Dat staat in contrast met de vaak al te lauwe manier waarop West-Europeanen in dezelfde tijd met hun spirituele rijkdommen omgingen. Te midden van de vele pessimistische scenario’s over de toekomst van Europa en het christendom, is dit precies wat Europa vandaag nodig heeft: de visie en het visioen dat God de geschiedenis niet verlaten heeft en dat de toekomst ook nieuwe verrassingen in petto heeft. Meer uitwisseling en wederzijdse sympathie tussen christenen uit oost en west zijn onontbeerlijk om de spirituele bronnen van ons continent tot nieuw leven te laten opborrelen. Met dank aan De Wolf die daartoe bijdraagt met dit sterke boek.
|
|
Standpunt:
Dood op bestelling
|
Peter Vande Vyvere | Vanaf een zekere leeftijd, als je alles gehad en gezien hebt, zou je het recht moeten hebben een spuitje te vragen en je leven af te ronden.” De Radio 1-journaliste en Kristien Hemmerechts, auteur van De dood heeft mij een aanzoek gedaan, waren het vorige week maandag roerend eens. Diezelfde avond zond Eén de tweede aflevering van de ‘Brecht-reportage’ van Annemie Struyf uit. De meest aangrijpende scène daarin: zuster Augustina, stokoud en aan het ziekbed gekluisterd, fluistert van onder de spierwitte lakens dat ze ononderbroken – “dag en nacht” – de rozenkrans bidt: “Voor mensen in nood. Er zijn zoveel mensen die lijden, mevrouw”. En: “Ik hoop dat ik hier gelukkig mag sterven.”
Tussen die twee posities beweegt zich de houding van onze tijdgenoten tegenover de dood. Zowat het hele palet aan opinies en opvattingen daarover registreert Hemmerechts in haar jongste boek. Een dagboek waarin ze, van 9 oktober 2008 tot 8 juli 2009, krantenberichten over de dood citeert en commentarieert. Moordpartijen, gezinsdrama’s, euthanasie- en zelfmoord-‘gevallen’ passeren de revue. Het dramatische raamverhaal is haar eigen worsteling met het gevoel dat ze op haar 54ste misschien wel ‘rond’ is met haar leven. Het is verleidelijk Hemmerechts zomaar af te schieten: “We kennen haar. Notoir provocateur. Prototype van het verzet tegen de katholieke samenleving van weleer.” Dat zou niet fair zijn. Haar vorige boek, Kleine zielen, gebaseerd op het levensverhaal van Thérèse van Lisieux, illustreerde al dat ze integer met religieuze en levensbeschouwelijke vragen omgaat. Openheid van geest en een clevere analyse kun je haar niet ontzeggen. Maar ze blijft een typische opiniemaker van de mainstream cultuur. In haar jongste boek geeft ze toe te behoren tot “de zelfbewuste generatie die haar vruchtbaarheid, haar liefdesleven, álles heeft willen controleren.” En die dus ook de dood in eigen handen wil nemen.
Daarin schuilt de angel van haar relaas: het documenteert onze tijd, maar is te weinig kritisch voor de ideologische grondslagen van de actuele cultuur. Het paradigma van de absolute zelfbeschikking blijft glansrijk overeind. De schrijfster gaat duidelijk niet akkoord met Herman Nys – hoogleraar bio-ethisch recht en geen ‘huisarts’, professor Hemmerechts –, die zich kant tegen de trend euthanasie als normaal medisch handelen te beschouwen. Volgens hem zet dat de poort wijd open naar ‘dood op bestelling’. Trouwens, ook Hemmerechts erkent dat er een klimaat kan ontstaan waarin ‘levens-afronding’ aan hoogbejaarde of zwaar zieke mensen wordt opgedrongen.
Dat je vandaag wordt uitgedaagd keuzes te maken over de manier waarop je wil sterven, is onvermijdelijk en biedt wellicht zelfs kansen. Uitgerekend daarom zijn getuigenissen als die van de oude moniale van Brecht goud waard. Immers: ook nu blijft het mogelijk met lucide overgave de dood tegemoet te gaan, helemaal uitgepuurd en in alle eenvoud gericht op de ander.
Uw reacties zijn welkom op peter.vandevyvere@tertio.be.
|
|
Vizier:
Slikken of spreken
|
|
Politici die hun verantwoordelijkheid nemen, zoals onlangs Frank Vandenbroucke (SP.A), worden meteen een kopje kleiner gemaakt. Het schrijnende gebrek aan een debatcultuur in onze samenleving heeft mede tot gevolg dat handige reclamejongens vrij spel krijgen. Koenraad De Wolf | We bevinden ons in een bevreemdende, bijna surrealistische toestand”, stelt de Antwerpse hoogleraar Bea Cantillon in de Tête-à-tête (zie blz. 14-15). “Iedereen weet dat we afstevenen op grote moeilijkheden, maar plannen zijn niet voorhanden en over de toekomst wordt nauwelijks nagedacht. Wie zijn kop boven het maaiveld uitsteekt, zoals Frank Vandenboucke, wordt meteen een kopje kleiner gemaakt. Dat illustreert ons schrijnend gebrek aan een debatcultuur.” De diepgravende analyse van SP.A-politicus Vandenbroucke die zes maanden na zijn verbanning uit de Vlaamse regering het stilzwijgen doorbrak, sloeg spijkers met koppen. Ons land heeft nood aan een ongeziene budgettaire sanering, we moeten langer werken om de kosten van de vergrijzing te beheersen en er moet meer aandacht gaan naar activering van werklozen en een strengere aanpak van de bonussen.
Maar zijn oproep voor een ernstiger sociaaleconomisch beleid viel op een koude steen. Veel steun uit de politieke wereld kreeg hij niet. De SP.A in het bijzonder liet de sombere maar correcte analyse van Vandenbroucke aan zich voorbijgaan. Erger nog. Hij werd in eigen kringen ofwel weggehoond – “we kennen Frank, hé” – ofwel in een hoekje geduwd – “hou geen rekening met hem en laat hem vooral niet de partijkoers bepalen”. Andere opties: hij werd ervan beschuldigd een nestbevuiler te zijn die erop uit is “een controverse te creëren”, ofwel afgemaakt - “Frank wandelt wel vaker langs het mistroostig kantje van het leven”. Vele anderen speelden op de man, niet op de bal: “Hij stelt zich boven alles en iedereen. Zelfs als Caroline Gennez een compromis zou maken, zal het snel opnieuw ruzie zijn.”
In ons politiek bedrijf is weinig of geen plaats voor het verkondigen van een eigen visie. Kritiek op de delicate evenwichten is een zeer riskante onderneming. Alle deelnemers houden eraan de partijkoers collegiaal te volgen. Want één pion verschuiven, houdt een gevaar in voor alle pionnen op het schaakbord. Door hun tot in de kleinste gemeenten uitgebouwde netwerk malen de partijen en hun bevriende belangengroepen elke vorm van protest fijn. Die top-downaanpak die bijna in onze genen zit, leidt tot passiviteit en onverschilligheid. Herkent u niet de volgende situatie? Op bijeenkomsten blijven de eerste rijen steevast onbezet. En wanneer na een debat het publiek vragen mag stellen, heerst er bijna een akelige stilte, tot een ‘bekende’ in de zaal een onschuldige vraag stelt. De echte vragen komen alleen aan bod bij het buitengaan, wanneer de microfoons zijn uitgeschakeld.
Door de kritische zin bewust te onderdrukken geraakte onze maatschappij bovendien almaar meer in de greep van handige reclamejongens. Kijk maar naar de stille indoctrinatie van de televisiecultuur, waarvoor velen elke dag uren zitten gekluisterd. Slikken ze in een eenrichtingsverkeer alle hapklaar geserveerde pulp of denken ze er toch nog het hunne van? In die ‘slikcultuur’ waarin alles hapklaar is gekookt, is een kritische houding overbodig, ja zelfs wereldvreemd. Is het niet ontluisterend hoe jongeren, maar ook volwassenen, dag na dag dreigen mee te schuiven naar de banaliteit? Hoewel de wellicht definitieve afrekening met Vandenbroucke een waarschuwing inhoudt aan het adres van al wie hardop wil meespelen en meespreken, heeft onze samenleving meer dan ooit nood aan kritische stemmen. Want we stevenen, zoals Cantillon stelt, af op grote moeilijkheden.
Uw reacties zijn welkom op koenraad.dewolf@tertio.be.
|
|
Franse psychiater Boris Cyrulnik krijgt eredoctoraat van UCL
Innerlijke veerkracht kan lijden overwinnen
|
Wie psychische schade heeft opgelopen, hoeft niet chronisch neerslachtig te worden. Volgens de Franse psychiater en gedragswetenschapper Boris Cyrulnik kan lijden worden omgebogen tot innerlijke veerkracht zodat we als het ware worden herboren. Die optimistische visie leverde hem onlangs een eredoctoraat van de Université Catholique de Louvain op.
|
|
De mening van...
Nultolerantie onvoldoende om drugs uit cel te weren
|
In het parlement is vorige week een nota van justitieminister Stefaan De Clerck (CD&V) besproken, onder meer over nultolerantie voor drugs in de gevangenissen. Daarin wordt terecht aangegeven dat druggebruik het gevangenisklimaat ondermijnt. Maar Raf De Rycke vraagt zich af of nultolerantie wel volstaat om dit pijnpunt daadkrachtig aan te pakken.
|
|
Het hart:
Timpe tompe terelink
|
|
Woordkunstenaar Francis Verdoodt brengt op geregelde tijdstippen een ‘miniatuurtje’.
|
|
Dossier: Dissident voor het leven
De eeuwige dissident: een voorpublicatie
|
Teksten: Koenraad De Wolf | Vechten voor religieuze vrijheid en een meer humane samenleving in Rusland, dat doet Aleksandr Ogorodnikov al zijn hele leven. Tertio-redacteur Koenraad De Wolf schreef een boek over diens bewogen leven en werk met daklozen, straatkinderen en vluchtelingen. We brengen enkele fragmenten uit Dissident voor het leven, dat sinds vandaag in de boekhandel ligt.
|
|
Expert overheid en levensbeschouwing Patrick De Pooter pleit voor een meer doordacht en coherent beleid
Lokaal overleg tussen overheid en religies kan geweld indammen
|
|
Jurist Patrick De Pooter pleit voor meer dialoog en structureel overleg tussen de overheid en de religies, ook op het lokale niveau. “Daardoor kan een meer doordacht en coherent beleid tot stand komen – niet alleen bij conflictbeheersing.”
|
|
Davidsfonds stelt profiel scherp voor 135ste verjaardag
‘Christelijke wortels eigentijds vormgeven’
|
Zijn 135ste verjaardag vond het Davidsfonds een mooie gelegenheid om zijn profiel weer wat aan te scherpen en zichzelf kritisch te bekijken. “Onze christelijke wortels zijn en blijven een belangrijk deel van wat we zijn”, zegt voorzitter Peter Peene.
|
|
Nieuw evenement van Gwy Mandelinck wandelt van Gezelle tot Claus
Ritselende poëzie in Brugge
|
Met de overstap van het landelijke Watou naar Brugge neemt Gwy Mandelinck een nieuwe uitdaging aan. Poëzie in dubbeltijd slaat dit voorjaar een figuurlijke brug tussen winter en lente, tussen poëzie, kunst en erfgoed.
|
|
Jan Van Gils over kinderen opvoeden en loslaten
‘In discussie groot worden’
|
Over hoe ze hun kind moeten loslaten naar zelfstandigheid, breken veel ouders hun hoofd. De Gezinsbond houdt daarover enkele vormingsavonden. “Bezorgd zijn is normaal, maar het mag je kind niet beklemmen”, zegt Jan Van Gils, directeur van het Onderzoekscentrum Kind en Samenleving.
|
|
Directeur van het Centrum voor Sociaal Beleid Bea Cantillon:
‘Kleine groep verantwoordelijken moet knopen doorhakken’
|
“De huidige malaise kan niet lang meer aanhouden. Hoogdringend moeten structurele ingrepen de toekomst van onze sociale zekerheid veiligstellen”, zegt Bea Cantillon, directeur van het Centrum voor Sociaal Beleid. “Door de blokkering binnen de federale regering moet een kleine groep verantwoordelijken de knopen doorhakken. De sleutel tot de oplossing is een rechtvaardige verdeling van de lasten.”
|
|
Pastoraal werkers Marieke Verplancke en Rob De Waepenaere:
‘Groeien in geloof en leren omgaan met iedereen’
|
Marieke Verplancke (50) en Rob De Waepenaere (52) zijn een echtpaar uit Assebroek bij Brugge, hebben drie jongvolwassen zonen en werken in de pastoraal: Marieke als parochieassistent, Rob als ziekenhuispastor. En ze denken en leven samen, groeiend in geloof.
|
|
|
|
Home