Tertio 755-756
TERTIO Geloofwaardig
Home HomeTertio TertioAbonneren AbonnerenBoeken BoekenArchief ArchiefContact Contact

Vizier:

De plaag van het nepotisme

 

Stemmen betekenen niet alleen macht, maar door de betere verloning van de politici ook kapitaal. Dat verklaart waarom familieleden van bekende politici staan te dringen om dat te verzilveren. Of dat de kwaliteit van ons politieke bedrijf ten goede komt, is zeer de vraag.

Koenraad De Wolf | Het nepotisme – afgeleid van het Latijnse ‘nepotis’, wat kleinzoon of neef betekent –, staat synoniem voor het begunstigen van familieleden. Tot in de negentiende eeuw gingen de – nagenoeg onbezoldigde – politieke mandaten bijna automatisch over van vader op zoon. Maar de invoering van het enkelvoudig stemrecht in 1921 maakte daar een eind aan. Tot voor kort bleef het nepotisme de uitzondering, maar door de betere verloning van de politieke mandaten groeide dat de voorbije tien jaar uit tot een plaag. Het Nieuwsblad berekende dat een op de tien Vlaamse verkozenen de zoon of de dochter is van een meestal nog actieve politicus. In vele partijen stootten zij niet alleen in hogesneltreinvaart door naar de meest begeerde ambten – de ministerposten –, maar dat gebeurde ook op almaar jongere leeftijd.

Peter Vanvelthoven (SP.A), de zoon van Louis, was 41 toen hij in 2003 zitting had in de regering. Bert Anciaux (toen VU), de zoon van Vic, 40 jaar en Bruno Tobback, de zoon van Louis, 35 jaar. In 2000 vestigde Charles Michel (MR) vermoedelijk een wereldrecord: hij werd op zijn 24ste minister. In zijn eerste interview weerlegde hij verontwaardigd de aantijging van nepotisme. Hij werd naar eigen zeggen aangewezen wegens zijn kwaliteiten, niet omdat hij de zoon is van Louis Michel. Een andere blitzcarrière was die van Freya Van den Bossche (SP.A), de dochter van Luc. Zij werd op haar 28ste minister en op haar dertigste vicepremier.

In het parlement zijn de voorbeelden nog talrijker. Elke Tindemans (CD&V) is het nichtje van Leo. Koen en Marijke Dillen zijn de zoon en de dochter van Karel Dillen (Vlaams Belang). Stemmen betekenen niet alleen macht, maar ook kapitaal dat wordt verzilverd. Vooral de cumul van mandaten op verschillende niveaus is lucratief. Is er beterschap in zicht? Helaas niet, zoals blijkt uit de manier waarop Tom Dehaene (40), de zoon van Jean-Luc, en Jean-Jacques De Gucht (26), de zoon van Karel, over iedereen heen naar de eerste plaats op de lijsten van CD&V in Vlaams-Brabant en Open VLD in Oost-Vlaanderen werden gepiloteerd. En een nieuwe lichting maakt haar opwachting. Op de Europese lijsten prijken Emma Van der Maelen (24), de dochter van Dirk, bij de SP.A en Caroline De Padt (28), de dochter van Guido, en Alexander De Croo (34), de zoon van Herman, bij Open VLD.

Of het nepotisme de kwaliteit van het politieke bedrijf ten goede komt, is maar de vraag. Toenmalig minister van Begroting Freya Van den Bossche bleef in een radio-interview in 2005 het antwoord op de vraag naar de vierkantswortel van vijfentwintig schuldig: “Een minister van Begroting moet alleen kunnen optellen en aftrekken.” De plaag van het nepotisme ondermijnt onze democratie. Zoals in het Ancien Régime beheerst een kleine elite de politiek. Het enige verschil is dat niet langer de adel, maar vertegenwoordigers van de neocorporatistische belangengroepen de dienst uitmaken. Ondanks de grote nood aan vers bloed en nieuwe ideeën, stromen die almaar moeizamer door, want ‘de zoon of de dochter van’ vertrekt met vele lengten voorsprong.

Bestaat er een uitweg? Het in de tijd beperken van de mandaten voorkomt dat die rechtstreeks overgaan van vader op zoon. Zo werd de welvarende stadstaat Venetië gedurende 1.100 jaar bestuurd door doges die maximaal tien jaar op post bleven. Op zich is er niets tegen dat er families zijn, gezegend en getekend door politici, zoals er andere families zijn waarin artsen, apothekers, advocaten of leerkrachten floreren. Wel moet ieder zich eerst bewijzen. De familienaam mag niet volstaan. Zo hoort het.

Uw reacties zijn welkom op koenraad.dewolf@tertio.be.


 Toon alle artikels van dit nummer
 Terug naar het overzicht