Tertio 931 - Gatz’ programma

Standpunt Joris Delporte

Gatz’ programma

Vorige week is een heftig politiek debat gevoerd over het tv-programma net vóór De zevende dag. De eerste islamitische eredienst op onze openbare omroep ligt sommige politici duidelijk zwaar op de maag. Vlaams minister van Media Sven Gatz (Open Vld) grijpt hun kritiek aan om alle uitzendingen van erediensten in twijfel te trekken.  “Een dergelijk aanbod behoort niet tot de kerntaken van de openbare omroep”, betoogt hij. Luc Van den Brande spreekt dat namens de VRT resoluut tegen. Volgens de bestuursvoorzitter past de lange traditie van onder meer eucharistievieringen op de buis binnen zijn  “dienstverlenende opdracht”. Een terechte repliek: publieke zenders leveren hiermee een essentiële service.

Dit dossier valt niet eerlijk te evalueren zonder de voorgeschiedenis. Tijdens de huidige legislatuur zijn gastprogramma’s, waaronder Braambos, afgeschaft. Een beslissing die politici verdedigd hebben met drie argumenten: de budgettaire krapte, lage kijkcijfers en het (vermeende) gebrek aan kwaliteit bij sommige spelers. Die destijds al wankele argumentatie, snijdt nu nog minder hout voor wat de uitzendingen van erediensten betreft. Productiekosten vallen laag uit, filmploegen leveren puik werk en mede dankzij repetities zijn de diensten vlot en verzorgd.

Als aanvulling op dergelijke meer defensieve tegenargumenten leert de beheersovereenkomst wat de positieve bijdrage van erediensten op tv en radio is. In dat document stelt de VRT zich tot doel met uitzendingen rond levensbeschouwing bij te dragen tot  “geïnformeerd burgerschap”. Een moderne openbare omroep behandelt religie immers niet uitsluitend abstract in nieuws- en duidingsprogramma’s. Als we dat nobele streven doordenken, is het evident dat religie ook het  “format”  van de eredienst vereist. Want over iemands religieuze overtuiging is wel een redelijke discussie in vogelperspectief mogelijk, maar het binnenperspectief van getuigenissen of vieringen blijft essentieel om geloofstradities in al hun complexiteit weer te geven. Naast die welbegrepen informatieopdracht komt het even belangrijke aspect burgerschap om de hoek kijken. Indien we van met name de moslimgemeenschap verwachten dat zij onze democratische waarden onderschrijft, dient ze zich erkend te voelen in de publieke ruimte. Theoloog en mediaspecialist Hans Geybels (KU Leuven) stelt met recht en reden dat wie religies naar (digitale) achterkamertjes verbant,  “frustratie kweekt”. Daardoor verliest een overheid controle.

In reactie op de minister heeft Karin Brouwers (CD&V) in het Vlaams Parlement geschamperd dat we  “toch niet naar een staatstelevisie”  wensen te evolueren, die zogenaamd neutraal is. Een rake uithaal naar vrijzinnigen die de neutraliteit van onze overheid aangrijpen om religie te neutraliseren. Een manoeuvre waarop veel aan te merken valt, omdat de reële maatschappelijke diversiteit niet langer volledig in beeld brengen hoegenaamd geen neutrale beslissing is. Bovendien bereiken tegenstanders van religieus gekleurde televisie allerminst wat zij beogen, zijnde een  “paradijselijke publieke ruimte”  zonder schadelijk geachte godsdiensten. Integendeel, radicaal secularisme is zelf schadelijk omdat het, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de VRT-top, geen oog heeft voor de zingevende verbanden die ons tot betrokken burgers maken. Zo’n denken reduceert alles tot instrument van het heilig verklaarde individu, ook de staat en de  “staatstelevisie”.

Om te vermijden dat na het einde van de gastprogramma’s nu door Gatz’  ideologische programma alle erediensten van het scherm verdwijnen, lanceert Tertio een online petitie. Aangezien de betrokken religieuze leiders hun stem nauwelijks verheffen, neemt dit opinieweekblad zijn verantwoordelijkheid. Als dienst aan alle, al dan niet minder mobiele, Vlamingen voor wie een zondag begint net vóór De zevende dag, met hun eredienst op televisie.

Ook u kunt uw steun voor die uitzendingen kenbaar maken via www.tertio.be/petitie-erediensten

/     Uw reacties zijn welkom op joris.delporte@tertio.be.

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)