Tertio 930 - “Existentiële vragen leven bij jongeren”

“Existentiële vragen leven bij jongeren”

Jongeren hebben geen band meer met een levende christelijke gemeenschap, maar toch een grote spirituele honger. Dat blijkt uit de synthesetekst die de Belgische bisschoppen vandaag presenteren na hun bevraging in voorbereiding op de jongerensynode. “Begeleiding vergt tijd, energie en beschikbaarheid”, stelt Brussels hulpbisschop Jean Kockerols.

Geert De Cubber /  Hoewel de vragenlijst ruime verspreiding kende, gebeurde die niet systematisch. Daarom is een objectieve statistische analyse van de resultaten ontoereikend. Toch geven ze volgens Brussels hulpbisschop Jean Kockerols – als referent voor jongerenpastoraal naast Hasselts bisschop Patrick Hoogmartens mee verantwoordelijk voor de enquête – een indicatie.  “We vermoedden dat expliciet christelijk geloof belangrijk is voor een minderheid. Voor de meerderheid is het terra incognita, onbekend gebied. Wijlen hulpbisschop Leon Lemmens sprak over een proces van  ‘verdamping’. De resultaten van de vragenlijst bevestigen dat vermoeden.”

Onderpastoors ontbreken
“Daarnaast valt op dat bij veel jongeren existentiële vragen leven”, gaat Kockerols verder.  “Die vragen gaan verder dan alleen geloof. Het gaat ook om het gevoel dat jongeren hebben dat ze zo weinig geholpen worden wanneer ze – existentiële – vragen hebben. In die zin is het debat in Vlaanderen over de plaats van filosofie in de humaniora interessant. Alleen jammer dat sommige voorstanders van zo een vak filosofie een hid-den agenda hebben”, vindt de hulpbisschop. “Het grootste drama is dat het aantal begeleiders van jongeren drastisch gedaald is. Tijdens de  Wereldjongerendagen van 2000 in Rome was duidelijk dat die schakels toen nog bestonden. Die zijn zo goed als helemaal verdwenen. Ik kon toen als onderpastoor nog tijd maken voor jongeren. Nu zijn er bijna geen onderpastoors meer…”

Breaking News
Het voorbereidingsdocument van de Belgische bisschoppen stelt dat jongeren “evidente verwachtingen van spirituele aard”  hebben,  “meer dan we zouden denken”.  “De vragen over leven en dood – wat betekent dat voor een mens? – hielden de mensheid altijd bezig”, licht Kockerols toe.  “Kan leven meer zijn dan de opeenvolging van momenten? Wat is de samenhang? We leven in een angstaanjagende wereld van voortdurend en elkaar snel opvolgend Breaking News. En daarin proberen jongeren een richting te vinden. Het getuigenis van andere jongeren en volwassenen is dan ook essentieel. Dat kan hen raken.”


Op de foto: “Elke parochie heeft tot taak het evangelie te verkondigen. Het geloof wordt verankerd als het in gemeenschap wordt gevoed”, zegt Jean Kockerols.  © COMECE

Zoals Simon en Andreas
“De kerk moet aanwezig zijn op plaatsen waar jongeren komen”, stelt Kockerols.  “Op het Flageyplein – de place to be voor de Brusselse jeugd – treffen we een mooi voorbeeld aan. Op het plein staat een kerk. De jonge priester daar geeft voorrang aan de jongeren op het plein. Dat begon heel traag. De mis op woensdag werd aanvankelijk bijgewoond door 20 mensen, in de kapel. Nu vieren ze met 150 à 200 gelovigen de eucharistie in de kerk. Net als bij de apostelen Simon en Andreas haalt de ene er de andere bij. Zo worden we door anderen naar het geloof gebracht.”

Grote samenkomsten
De synthesetekst van de Belgische bisschoppen beschrijft hoe vooral grote samenkomsten – Wereldjongerendagen, Taizé – gelovige jongeren een boost geven omdat de band met de universele kerk daar sterk wordt beleefd. Hoewel er ook op gewezen wordt dat parochiale initiatieven vooral in Vlaanderen diepe sporen nalaten, schijnt de rol van de parochies in de geloofsbegeleiding van jongeren niet zo duidelijk.  “Ik vergelijk het graag met artsen”, reageert Kockerols.  “Een huisarts en een specialist hebben ook niet dezelfde opdracht. Voor de huisarts – de parochie – is de grootste uitdaging goed te luisteren. Maar voor een volledige, brede begeleiding klaart die parochie het niet. Daarvoor is de diversiteit te groot. Wel geloof ik in een algemeen aanbod van hoofdzakelijk catechese, waarbij alle generaties betrokken worden. Elke parochie heeft tot taak het evangelie te verkondigen. Het geloof wordt verankerd als het in gemeenschap wordt gevoed.”

Diversiteit
“Het treft mij dat jongeren soms aan Wereldjongerendagen deelnemen, maar verder weinig of niets doen met hun geloof”, getuigt Kockerols.  “Ik denk terug aan de relatie tussen Jezus en zijn volgelingen. Er waren dichtbij apostelen, wat verderaf leerlingen en volgelingen die Jezus misschien maar een keer ontmoet hebben. We kunnen niet langer werken met het model van  ‘erin’  of  ‘eruit’. De diversiteit is er nu eenmaal. En daar moeten we onze blijheid in vinden.” Net als de hele maatschappij hebben ook jongeren het moeilijk met onderscheiden.  “Dat is overigens niet kerkgebonden, maar behoort tot een algemeen klimaat”, schetst de referent voor jeugdpastoraal de situatie.  “Zelf ontsnap ik er niet aan: ook ik heb het moeilijk te kiezen. Maar het is belangrijk mensen te laten zien die zelf duidelijke keuzes hebben gemaakt. De mensen die op de achterzijde van Tertio aan het woord komen, zijn daar mooie voorbeelden van. Hun getuigenissen laten zien dat keuzes niet tegen de vrijheid indruisen, maar ware vrijheid tot stand kunnen brengen.”

Onderscheidingspastoraal
“Bemoedigen en aanmoedigen zijn cruciaal”, stelt Kockerols uit eigen ervaring vast.  “Dat vergt tijd, energie en beschikbaarheid. Voor jongeren die zichzelf als gelovig ervaren, moeten we als kerk plaatsen en vooral mensen aanbieden die hen op hun weg kunnen begeleiden”, zegt Kockerols, tevens referent voor roepingenpastoraal. Opmerkelijk: niettegenstaande het thema van de bisschoppensynode – de jongeren, het geloof en de onderscheiding van de eigen roeping – vindt de synthesetekst dat het thema roeping  “wat op de achtergrond van de enquête geraakt”  is.  “Roeping is een enorm thema”, antwoordt de hulpbisschop op de vraag waarom dat zo is.  “Ik ben inderdaad ook verantwoordelijk voor roepingenpastoraal, maar misschien moeten we dat veranderen in  ‘onderscheidingspastoraal’. In het Frans luidt het onderwerp van de synode Les jeunes, la foi et le discernement vocationnel. Vocationnel is maar een bijvoeglijk naamwoord. Discernement – onderscheiding – is het zelfstandig naamwoord. Daarover gaat het. Dat is het belangrijkste.”

 

Kaderstuk: Weetjes op een rij

/ De 15de algemene bisschoppen-synode kreeg als thema  “de jongeren, het geloof en de onderscheiding van de eigen roeping”. Ze begint op woensdag 3 oktober en loopt tot 28 oktober 2018.
/  De secretaris-generaal, kardinaal Lorenzo Baldisseri, bereidt met het secretariaat en de permanente raad de synode voor, maar het gebeuren zelf is in handen van de relator – hij modereert de gesprekken, coördineert het verloop van de bijeenkomst en staat in voor het eindverslag. Paus Franciscus benoemde onlangs, op 18 november, kardinaal Sérgio da Rocha (1959) als relator. Hij is de voorzitter van de Braziliaanse bisschoppenconferentie en de aartsbisschop van Brasilia. De moraaltheoloog volgde op die zetel João Braz de Aviz (zie Tertio nr. 832 van 20/1/’16) op die in Rome aan het hoofd van de Congregatie voor de Religieuzen kwam te staan. Da Rocha werd in hetzelfde consistorie op 19 november 2016 met Jozef De Kesel tot kardinaal gecreëerd. Op 14 november 2015 had Franciscus hem al persoonlijk benoemd tot lid van de permanente raad van de bisschoppensynode.
/ Voorts duidde de paus de jezuïet Giacomo Costa (1967) en de salesiaan Rossano Sala (1970) aan als speciale secretarissen voor deze synode. Beiden zijn Italianen.
/ De wereldwijd ingezonden rapporten en online antwoorden op de bevraging worden nu door het secretariaat van de bisschoppensynode verwerkt, wat dan voor de zomer leidt tot het instrumentum laboris of werkdocument dat de basis vormt voor de gesprekken op de eigenlijke synode.
/ Van 19 tot 24 maart 2018 vindt in Rome een pre-synodale ontmoeting met jongeren uit de hele wereld plaats. Kort na de synode en in het verlengde ervan volgen in januari 2019 de Wereldjongerendagen in Panama. (EVL)

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)
In de spotlight: 

Oudere religieuzen blijven zonder kramp doen wat gedaan moet worden

Dienstbaarheid behoort wezenlijk tot het religieuze leven. Actieve en contemplatieve ordes en congregaties engageren zich van oudsher in domeinen als onderwijs, zieken- en armenzorg. Vandaag nemen de staat of professionele organisaties dat evenwel vaak over. Tegelijk slinken de religieuzen in aantal en worden ze ouder. Daarover wordt op 15 december in Leuven gereflecteerd tijdens een studiedag waarvan de lezingen ook in boekvorm verschijnen. In Tertio nr. 930 van 6/12/’17 lichten organisatoren Anton Milh en Stephan van Erp een tip van de sluier. 
» Lees verder

“Getuigenis van anderen essentieel”

Jongeren hebben geen band meer met een levende christelijke gemeenschap, maar toch een grote spirituele honger. Dat blijkt uit de synthesetekst die de Belgische bisschoppen vandaag presenteren na hun bevraging in voorbereiding op de jongerensynode van oktober 2018. “Begeleiding vergt tijd, energie en beschikbaarheid”, stelt Brussels hulpbisschop Jean Kockerols in Tertio van 6 december 2017.
» Lees verder

Bouwen voor en met kwetsbare groepen

Alexis Versele houdt zich bezig met toegepast academisch onderzoek. “Tegelijk ben ik betrokken in het bedrijfsleven en het middenveld. Die drie dimensies zijn complementair en dat vind ik boeiend.” In Tertio nr. 930 van 6/12/’17 vertelt de Gentse architect hoe zijn interesse voor ecologie hem op dat drievoudige spoor bracht en hoe dat hem leidde naar bouwen voor en met kwetsbare groepen. 
» Lees verder