Tertio 797 - Doordacht verbouwen

Standpunt Geert De Kerpel

Doordacht verbouwen

België behoort tot de amper 27 procent landen in de wereld met een stevige sociale zekerheid. Vijf miljard mensen hebben nauwelijks of geen bescherming van die aard: geen ziekteverzekering, geen werkloosheidsuitkering, geen pensioen die naam waardig. In zijn laatste Rerum-Novarumtoespraak als voorzitter van de Christelijke Mutualiteiten pleitte Marc Justaert heel terecht ervoor met vereende krachten te blijven strijden tegen zoveel onrecht.

Tegelijk mogen we ook in eigen land niet op onze lauweren rusten. Want België mag dan wel in vergelijking met het overgrote deel van de wereld onverminderd een sociaal paradijs zijn, voor steeds meer landgenoten is dat helemaal niet het geval. Liefst vijftien procent van de Belgen leeft in armoede. Om en bij de tien procent stelt gezondheidszorg uit om financiële redenen; de zwakkeren eerst. Vele bejaarden hebben het almaar moeilijker om de eindjes aan elkaar te knopen. Werklozen kijken aan tegen een verscherpte, stapsgewijze vermindering van hun uitkering en tegen de beperking van hun inschakelingsuitkering tot drie jaar. En zo kunnen we nog wel even doorgaan. Intussen krijgen voedselbanken almaar meer volk over de vloer en kunnen meer Belgen hun krediet of lening niet meer afbetalen.

Meer tewerkstelling is ongetwijfeld een belangrijke, zo niet cruciale remedie om in de snel vergrijzende samenleving ons stelsel van sociale zekerheid overeind te houden zonder het globale budget nog meer te belasten. Waarmee we zijn aanbeland bij de fameuze tax shift. Die belastingverschuiving moet de lasten op lonen zodanig verminderen dat de concurrentiekracht van onze bedrijven verbetert, de koopkracht verhoogt en de werkloosheid navenant daalt. Toch worden de verwachtingen best niet al te hoog opgeschroefd want naast (hoge) loonlasten zijn er nog heel andere mechanismen in het spel die werkloosheid in de hand werken.

Zo teert de sector van de uitzendarbeid – waar tienduizenden banen in omloop zijn – vooral op het feit dat aan heel wat vaste betrekkingen volgens de werkgevers te veel privileges zijn gekoppeld. Van de interimsector kopen ze dan als het ware flexibiliteit; meteen de verklaring waarom bitter weinig van die tijdelijke jobs uitmonden in vast werk. Of neem de zogenaamde tender-partners van de VDAB die met belastinggeld werklozen – vooral de jongeren onder hen – begeleiden bij het zoeken naar werk. Jos Leys, onderzoeker aan het Centre for Values Inquiry van de UGent, concludeert in het recentste nummer van Ethische Perspectieven dat zij en de VDAB geen enkele bijkomende job creëren. Niet te hoge loonlasten vormen volgens Leys’  onderzoek het struikelblok, maar wel dat wie wordt begeleid te laag is geschoold, te weinig geïnformeerd blijkt en ondermaats assertief is. En een al te ongeduldige politieke wereld –  “er moet dringend wat gebeuren”  – verzuimde performante audit- en inspectiemechanismen op te zetten.  

Ons huis dat sociale zekerheid heet, is in tientallen jaren opgetrokken. Het verbouwen ervan, aangepast aan nieuwe tijden, vergt naast grote moed vooral veel bedachtzaamheid, gebaseerd op echte kennis en ervaring. De academische wereld en het middenveld beschikken daarover. Maar onder het mom van  “het primaat van de politiek”  valt hun expertise bij steeds meer politici en partijen in de Wetstraat op een koude steen. Waartoe dat leidt, leert onder meer de nakende hervorming van de kinderbijslag. Alle waarschuwingen van echte specialisten ten spijt wordt doorgezet om in principe elk kind evenveel te geven. Dat klinkt goed, maar zoals De Gezinsbond afgelopen vrijdag nog eens zonneklaar voorrekende, zullen gezinnen met meer dan twee kinderen honderden euro moeten inleveren, elke maand opnieuw, jaar in jaar uit. Tegelijk maken diezelfde partijen die dit willen doorduwen zich dan grote zorgen over een vergrijzende samenleving en roepen ze de regering op een omvattend plan voor armoedebestrijding uit te werken. Begrijpe wie kan.  

Uw reacties zijn welkom op geert.dekerpel@tertio.be

» Meer lezen (pdf, enkel voor abonnees)