Akkoord over humanitaire corridors naar ons land

De erkende erediensten hebben met staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) een akkoord bereikt over  “humanitaire corridors” naar België.  “Dat is een belangrijk signaal”, zegt Jan De Volder die de onderhandelingen coördineerde. “Een humaner vluchtelingenbeleid wordt mogelijk als we out of the box gaan.”

Benoit Lannoo /  Begin dit jaar belandde bij eerste minister Charles Michel (MR), minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) een verzoek van alle erkende erediensten in ons land. Kardinaal Jozef De Kesel voor de katholieke kerk, orthodox metropoliet Athenagoras Peckstadt, Steven Fuite en Geert Lorein voor de protestantse en evangelische kerken, anglicaan Jack McDonald, voorzitter Philippe Markiewicz van het Centraal Israëlitisch Consistorie en zijn collega Salah Echallaoui van het Executief van de Moslims stelden voor ook naar ons land “humanitaire corridors” op te zetten. “Het Centre d’ Action Laïque en deMens.nu ondersteunen het initiatief met sympathie, maar de vrijzinnigen doen niet concreet mee”, stelt Jan De Volder van Sant’Egidio. De christelijke lekenbeweging coördineerde de onderhandelingen, zoals ze dat tevoren ook in Italië en Frankrijk deed.


Foto: Aankomst van vluchtelingen via de humanitaire corridors op de Romeinse luchthaven Fiumicino op 24 oktober 2016. Ze werden verwelkomd door onder meer Sant’Egidio-stichter Andrea Riccardi en toenmalig minister van Buitenlandse Zaken en huidig premier van Italië, Paolo Gentiloni.  © Sant’Egidio

Privaat-publieke samenwerking
De Volder glundert: hij kan eindelijk de stilte doorbreken, want vandaag wordt in Brussel een akkoord ondertekend om 150 kwetsbare Syrische vluchtelingen in opvangcentra in Turkije en Libanon een humanitair visum toe te kennen, hen in alle veiligheid naar ons land over te vliegen om hier asiel te vragen en een nieuw leven op te starten. “Dit is een privaat-publieke samenwerking”, preciseert hij. “Die vluchtelingen komen bovenop de contingenten die ons land conform zijn internationale verplichtingen opneemt; de erkende erediensten staan in voor hun opvang. Alle christelijke kerken, maar ook de joodse en de moslimgemeenschap voorzien in de opvang van deze mensen in de loop van hun asielprocedure. De katholieken bestemmen alvast de kerstcollecte voor die Syrische vluchtelingen en de Belgische bisdommen staan – met de expertise van Caritas als back-up – klaar om hen welkom te heten.”

Het principe van de humanitaire corridors is simpel. Een aantal kwetsbare vluchtelingen krijgt een humanitair visum conform de Belgische vreemdelingenwet. Daarmee nemen ze het vliegtuig naar het land dat de visa afleverde om er asiel aan te vragen. In Italië vangt Sant’Egidio met de federatie van protestantse kerken en in het bijzonder de Waldenzers zo al 1.500 Iraakse en Syrische oorlogsvluchtelingen op. Het akkoord met de Italiaanse overheid werd onlangs vernieuwd voor 1.000 extra mensen. Daarnaast loopt een overeenkomst van Sant’Egidio, de Italiaanse bisschoppenconferentie, Caritas Italië en de regering in Rome om 500 kwetsbare vluchtelingen uit Ethiopië over te brengen. En in maart sloten Sant’Egidio in Frankrijk, de Franse bisschoppenconferentie, de Franse federatie van protestantse kerken en hun respectievelijke hulporganisaties een akkoord met Parijs om 500 Iraakse en Syrische vluchtelingen uit Irak over te vliegen.

Minderheidsgroepen
Kernwoorden zijn kwetsbaarheid en veiligheid. “De kwetsbaarheid van de betrokkenen is het voornaamste criterium”, legt De Volder uit. “Het gaat om ouderen of gezinnen met kinderen, mensen met medische complicaties of een beperking, of eventueel mensen die al banden met ons land hebben.” Doorgaans zijn het vluchtelingen uit minderheidsgroepen: christenen, yezidi’s maar ook moslims die door vervolging in precaire situaties zijn gesukkeld. Het ziet er trouwens naar uit dat er via zowel Beiroet als Istanbul vluchtelingen overgevlogen worden, om de groep zo gemengd mogelijk te maken. Vooral in de Turkse kampen zitten ook – veelal Syrisch-orthodoxe – christenen. Voor de selectie zorgen partners ter plekke: kerkelijke netwerken en vluchtelingenorganisaties zoals Caritas en de internationale katholieke migratiecommissie. “Het gaat om mensen die alles verloren hebben en die niet terug kunnen waar ze vandaan komen”, preciseert De Volder. “Ze komen naar België om er een nieuw leven te beginnen.”

Veiligheidsscreening
Natuurlijk is er ook een screening door de Belgische veiligheidsdiensten, want zoals staatssecretaris Theo Francken het zegt: “We vliegen geen IS-soldaten over”. Maar deze inspanningen komen wel degelijk bovenop het contingent aan vluchtelingen waartoe ons land conform Europese afspraken gebonden is. “Kern van de zaak”, vindt De Volder, “is het signaal dat hiervan uitgaat: we kunnen vluchtelingen niet langer overlaten aan gore mensenhandelaars en moeten een humanere aanpak ontwikkelen. De Europese landen hebben de plicht vluchtelingen op te vangen, maar de société civile kan helpen het draagvlak daarvoor te verbreden. Er kan veel als we out of the box gaan. De religies nemen hier hun verantwoordelijkheid en dragen – voorbij elke slogan – financieel en intermenselijk bij tot meer solidariteit.”

 

Kaderstuk: “Er komen nog reddingsoperaties voor christenen”

Staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) noemt de humanitaire corridors resoluut  “positief en in lijn met mijn beleid”.

“Ik ben heel verheugd dat over religieuze verschillen heen zo’n operatie wordt opgezet”, zegt Theo Francken. “Ik heb altijd gepleit voor meer veilige toegang tot ons grondgebied voor ‘echte’ vluchtelingen. Wat onrechtvaardig is, is vluchtelingen over te leveren aan mensenhandelaars die er grof geld aan verdienen en voor wie mensenlevens van geen tel zijn. Dit is echter een positief verhaal en het komt bovenop de 1.150 vluchtelingen die ons land krachtens de Europese resettlement-afspraken in 2018 zal opvangen, alsook bovenop de reddingsoperaties van christenen zoals ik er al heb gesteund.” Komen er dan nog luchtbruggen om christenen te ontzetten?  “Om veiligheidsredenen geef ik geen details”, zegt Francken, “maar het antwoord luidt: ja. Ik heb trouwens al acht keer meer humanitaire visa toegekend dan tijdens de vorige legislatuur.”

Niet vergelijken
Met het akkoord dat nu wordt gesloten, engageert Francken zich er 150 extra toe te kennen. Is dat wel dezelfde staatssecretaris die zich enkele maanden geleden juridisch en met een niet onbesproken mediacampagne verzette tegen een Syrisch gezin dat naar de rechter trok, omdat hij hen humanitaire visa weigerde? “Vergelijk geen appelen met peren”, zegt Francken. “Onder zware druk van advocaten wou dat gezin mij de arm omwringen en verplichten humanitaire visa toe te kennen. No way: het verlenen van humanitaire visa is mijn discretionaire bevoegdheid. Gelukkig gaf het Europees Hof van Justitie mij gelijk, want met zo’n precedent hadden anders miljoenen [sic] vluchtelingen via de ambassades hun overtocht naar Europa kunnen afdwingen.”

Druppel op hete plaat
Krijgen de 150 Syriërs die met de humanitaire corridors naar België komen hier zeker asiel? “De commissaris-generaal voor de vluchtelingen en de staatlozen beslist autonoom, maar in regel krijgen alle Syriërs asiel. Alleen weten we door onze veiligheidsscreening zeker dat het om Syriërs gaat en niet om pakweg Marokkanen die zich voor Syriërs uitgeven.” En is 150 extra vluchtelingen geen druppel op een hete plaat? “Natuurlijk is het dat”, zegt Francken, “net zoals ook de 1.150 resettlers voor 2018 dat zijn. Met wereldwijd zestig miljoen mensen op de vlucht – en dat aantal neemt toe – is alles wat we doen een druppel op een hete plaat.” (BL)